HOẠT ĐỘNG TÔNG ĐỒ THIẾU NHI (2)

II

TIN VÀO ĐỨA TRẺ

            Trước khi đi xa hơn, cần phải nhắc lại trước hết ít nhiều chân lý nguyên thủy, tán đồng sâu xa hơn những xác tín vững chắc về bản chất cũng như cuộc sống của trẻ em.

I.- ĐỨA TRẺ LÀ MỘT HỮU THỂ ĐỘC ĐÁO.

            Chúng tên là Phêrô, Myriam, Hùng, Lan, Mamadou … những trẻ em đó vây quanh chúng ta như những nhân vật, duy nhất, độc đáo. Không phải “người lớn chưa thành” cũng không phải “người rút nhỏ lại”. Những người bé ấy cần được xem xét chúng hôm nay nội tại ra sao, chứ không phải chỉ phụ thuộc vào tương lai của chúng.

* CHÚNG LÀ NHỮNG NHÂN VẬT từ bẩm thai đã phô bày trong chúng những khả năng sẽ ảnh hưởng đến nhân cách chúng mai ngày. Những khả năng mà giáo dục cần góp phần làm nảy nở.

* MỘT ĐỨA TRẺ LÀ MỘT HỮU THỂ ĐANG TĂNG TRƯỞNG BẤT TUYỆT. Nó muốn và phải lớn lên. Điều đó cho nó một động lực, một đà sống phi thường.

*  ĐẤY LÀ MỘT HỮU THỂ BẢN CHẤT LINH HOẠT, luôn luôn hoạt bát, máy động, sử dụng tất cả sức sống để xây dựng cái “tôi” của nó, để khám phá những gì chung quanh nó. Không thiếu những người lớn phải ngạc nhiên trước ý chí, sự kiên tâm của ít nhiều trẻ em.

*  ĐỨA TRẺ CÓ KHẢ NĂNG SÁNG KIẾN theo sức nó, thắng vượt chính mình, đã và theo khả năng lĩnh trách nhiệm.

*  NÓ RẤT QUẢNG ĐẠI, dễ dàng hăng say vì cái đẹp, cái đúng, cái thật.

* HOẠT ĐỘNG CHÍNH CỦA NÓ LÀ CHƠI, phương tiện thiên bẩm để khám phá những kẻ khác, thế giới. Đối với trẻ, sống là chơi. Chính trong lúc sống, tức lúc chơi nó học sống. Chơi là cái gì trọng yếu. Chính nhờ đấy, qua đấy mà đứa trẻ tự rèn luyện, lớn lên, sáng tạo, thích nghi với xã hội.

II.- NHỮNG ĐOẠN ĐƯỜNG CHÍNH CỦA TUỔI THƠ.

TUỔI THƠ LÀ MỘT GIAI ĐOẠN KHÁM PHÁ VÀ THÍCH NGHI VỚI CUỘC SỐNG.

            Đối với đứa trẻ, TỪ SƠ SINH bắt đầu chuỗi dài những khám phá, sẽ dần dần đưa nó tới chỗ hiểu biết chính mình và thế giới; khám phá sự máy động, rồi chính bản thân nó, nó mút, nó sờ, nó mó v.v.., khám phá khoảng cách, rồi tiếng nói. Như thế dần dần nó khám phá chính mình và hầu như đồng thời nó cũng khám phá những kẻ khác, nhưng liên hệ với nó. Vì khi đó nó là trung tâm của thế giới, của vũ trụ và nó xoay mọi cái về nó : tự kỷ trung tâm là nó.

CUỘC KHÁM PHÁ THẬT SỰ NHỮNG KẺ KHÁC VÀ CẢNH VỰC XÃ HỘI THỰC HIỆN Ở TUỔI HỌC TRÒ.

            Khi mà đứa trẻ trở nên bình đẳng giữa những đứa khác. Cá tính xã hội của nó thành hình dần dần; tiếp xúc với những trẻ khác và trong lúc chơi, nó tập cư xử khả dĩ được xã hội chấp nhận.

            Như thế dần dần nó chen chân vào mà không va chạm tập đoàn các trẻ em trước, rồi người lớn sau. Đấy là giai đoạn tuổi thơ gọi là trưởng thành, giai đoạn vui sống và không có chuyện gì.

RỒI NHỮNG DẤU HIỆU TIÊN BÁO SỰ KHỦNG HOẢNG SẮP TỚI XUẤT HIỆN: TUỔI THIẾU NIÊN. 

           Quân bình thể lý, có thể sử dụng những tài năng trí tuệ, đứa trẻ đột nhiên tự khám phá thấy mình có khả năng “tung bay bằng đôi cánh của nó”. Nó không còn là “đứa nhỏ” và nó tìm cách minh chứng điều đó: nó tự quyết bằng cách chống lại : đó là giai đoạn tiền thiếu niên.

            Thế giới nó đã thoáng thấy ở những giai đoạn trước, ngày kia bỗng hiện lên mới lạ đối với nó, làm nảy ra trong nó ý thức phải giữ lấy chỗ của mình: đấy là tuổi những dấn thân đầu tiên làm thỏa mãn nhu cầu sáng kiến, tự do, tự chủ, lĩnh trách nhiệm của nó.

            Chức phận tuổi thiếu niên manh nha như thế, giúp tự quyết và ý thức dần dần một cá tính tự chủ.

SỰ BIẾN HÓA ĐÓ XẢY RA THẾ NÀO?

            Sự biến hóa của đứa trẻ hoàn thành coi có vẻ lộn xộn: những giai đoạn bề ngoài ứ đọng, tiếp theo những giai đoạn biến đổi mau lẹ, tạo ra sự luân phiên những nhịp yếu và những phách mạnh đáp ứng quy luật lớn lao của những nhu cầu và ham thích.

            Tuy nhiên nhịp điệu biến hóa của mội đứa trẻ là cái gì độc đáo. Nếu có thể vạch một mức trung bình trong tuổi ấu nhi, chẳng qua chỉ là để mách bảo, bước tiến của mội lứa tuổi còn tùy ở những yếu tố khác nhau: sinh lý, xã hội, cá nhân, gia đình…

            Cảnh ngộ sống của đứa trẻ càng quân bình, sự phát triển của nó càng diễn ra hòa điệu.

III.- NHỮNG ĐỨA TRẺ.

            Đứa trẻ cảm thấy rất sớm bị lôi cuốn đến với những đứa khác, những đứa trẻ cùng tuổi. Chúng chẳng cùng chia xẻ một nguyên động lực, một đà tiến về tương lai, về sự hình thành của chúng ư? Ở điểm này, chúng tự nhận giống nhau và như thế chúng tìm cách kết đoàn với nhau để cùng nhau hành động.

            Những “tập đoàn” trẻ con đó, mà ở trong lòng nó chúng có thể là chúng, là một thành phần thiết yếu cho sự triển nở chung của chúng. Ở đấy chúng sẽ học biết về những người khác, với những ham thích, những nhu cầu, những phản ứng của chúng, bày tỏ quan điểm của chúng, nhưng cũng để ý đến quan điểm của những kẻ khác. Cùng nhau chúng sẽ tự tổ chức, lập nội quy, luật sống, sẽ đưa đường cho chúng dần dần tới chinh phục quyền tự chủ thiết yếu cho việc thực hiện nhân cách của chúng.

            Hoạt động chủ yếu của trẻ em với nhau, cái liên kết những phe đảng của chúng, cái mà nhớ đấy chúng chịu nhau, đó là chơi. Nhờ chơi tập hợp chúng lại, chúng tự khám phá ra rằng chúng bổ túc cho nhau và cùng nhau thí nghiệm sự hợp tác. Như thế, chúng ý thức cái nguyên động lực, những khả năng, sức mạnh của chúng.

            “Thế giới trẻ con” thành hình là như thế với tổ chức của nó, những tôn chỉ sống của nó, ảnh hưởng của nó. Phần đông người lớn không nhìn thấy thế giới đó. Họ là những kẻ xa lạ, là những kẻ bị khai trừ nữa. Do đấy, những người lớn thường không hay biết nó, vì lẽ nó huyền nhiệm, nó bí mật. Họ phê phán nó bề ngoài và họa hoằn họ mới thấy nó là sự phát biểu tập thể của thân phận tuổi thơ và nó tối cần cho cuộc sống trẻ em, vì ở đấy chúng mới đúng là chúng và những mối giao tế của chúng mới đích thật nhất.

IV.- NHỮNG ẢNH HƯỞNG ĐỂ DẤU VẾT NƠI TRẺ EM.

            * NHỮNG ẢNH HƯỞNG ĐÓ NHIỀU LẮM.

Chúng ta tường kê những cái chính:

NHỮNG NGƯỜI CHUNG QUANH ĐỨA TRẺ:

_ Mỗi đứa trẻ là phần tử trong một gia đình nhất định, gia đình nó chủ trương một nếp sống nào đó, một lề lối giáo dục, một cách nhìn người và sự vật. Đấy là những cái cấu thành MÔI TRƯỜNG XÃ HỘI.

_ Nó sống trong một KHU PHỐ, một LÀNG, một NƯỚC mà mỗi chổ có cái độc đáo của nó, những nếp sinh hoạt, những phong tục.

_ Nó đến hay không đến TRƯỜNG HỌC, và nhà trường có cái lối giáo dục, những thói quen sẽ đem nó đi xa nhiều ít tùy theo những khả năng của gia đình nó, tùy theo nền học của nước nó.

_ Nó GIÁO DỤC với những người hàng xóm, bè bạn, không những là các trẻ em như nó, mà cả những thanh thiếu niên và những người trưởng thành.

SINH HOẠT TRÊN THẾ GIỚI:

            Những xã hội đứa trẻ tham gia luôn luôn đem lại cho nó những nguyên tố ở bình diện KINH TẾ, CHÍNH TRỊ, VĂN HÓA, XÃ HỘI, TÔN GIÁO … Nó thấy, nó nghe … báo chí, truyền thanh, truyền hình, chiếu bóng, ngày ngày trình bày cho nó những BIẾN CỐ đang diễn ra cách xa nó cả hàng ngàn cây số…Thế giới vừa tầm tay nó với được.

            * TRONG TẤT CẢ NHỮNG ẢNH HƯỞNG ĐÓ CÓ CÁI TỐT LẪN CÁI XẤU:

_ CÓ TẤT CẢ NHỮNG GIÁ TRỊ XÁC THỰC có thể giúp nó nảy nở, làm nó phong phú…

_ CŨNG CÓ, THƯỜNG PHA TRỘN KHÍT KHAO, NHỮNG DẤU VẾT SÂU XA CỦA TỘI LỖI, SỰ ÁC, phá vỡ hòa điệu, đưa đến những thiên kiến, hận thù, xáo trộn, chết chóc… và góp phần tạo ra một tâm trạng bất an có thể nguy hại đến sự nảy nở của nó.

            * CÁC ẢNH HƯỞNG ẤY ĐỂ DẤU VẾT SÂU XA NƠI MỖI ĐỨA TRẺ, NƠI CÁ TÍNH RIÊNG CỦA NÓ, CŨNG NHƯ NƠI THẾ GIỚI TRẺ CON.

Chúng ta chỉ cần lưu ý trò chơi của trẻ em chịu ảnh hưởng bởi :

_NHỮNG NGƯỜI LỚN, cách cư xử, mối ưu tư, âm trạng của họ …

_ NHỮNG NGƯỜI HÙNG, chúng thán phục và chúng tái diễn trong trò chơi cuộc mạo hiểm của họ: những người hùng trong lịch sử, trong sách báo có tranh ảnh, các tài tử, những nhân vật quan trọng hiện đại …

_NHỮNG BIẾN CỐ địa phương, quốc gia, thế giới đập vào tính nhạy cảm, kích thích trí tưởng tượng của chúng.

            Cần phải lưu ý đến tất cả những cái hay lẫn cái dở. Cần phải biết phân biệt những giá trị mà giáo dục có thể dựa vào để vượt những trở ngại không thể tránh. Cần phải biết tìm tòi tối đa cái gì có thể đem lại cho đứa trẻ niềm vui, tình thương, sự che chở, an ninh, nâng đỡ của cộng đồng mà nó cầu mong và cần đến.

            Nhắc nhở một đôi điều đó đủ thuyết phục chúng ta rằng bản chất sâu xa của đứa trẻ khác hẳn chúng ta.

            Tuổi thơ và tuổi thiếu niên là hai giai đoạn độc đáo của cuộc sống có giá trị trong nó, cho chính nó. Hơn nữa nó thiết yếu để xây dựng một cá tính trưởng thành, cá tính này có thể bị thương tổn nhiều, nếu các giai đoạn đi trước đã không được sống trọn vẹn hay không được nảy nở.

HOẠT ĐỘNG TÔNG ĐỒ THIẾU NHI (1)

HOẠT ĐỘNG TÔNG ĐỒ THIẾU NHI

PHONG TRÀO QUỐC TẾ TÔNG ĐỒ THIẾU NHI

Đây là cuốn sách chúng ta mong đợi từ lâu, cuốn Tân Thủ bản của Hùng Tâm Dũng Chí Thế giới. Nhưng có lẽ cái nhan đề của nó làm cho người đọc bỡ ngỡ, nếu không tiu nghỉu. Lạc đề chăng? Nguyên tác Pháp văn cũng mông lung như thế: “POUR UNE ACTION APOSTOLIQUE DES ENFANTS” [Không thấy có chỗ nào nhắc đến hai tiếng thủ bản cả. Rồi nửa, thay vì “Phong trào Hùng Tâm Dũng Chí” chúng ta chỉ thấy “Phong trào Quốc tế Tông đồ Thiếu nhi”, không rõ ràng] Vâng.

            Chúng ta thử đề nghị, ai muốn cứ việc gọi “nó” là “Tân Thủ bản Hùng Tâm Dũng Chí Thế giới”, mà không sợ người khác dám cho là vô lý, vì đúng là “nó” đấy, “nó” ra đời để đóng vai chỉ đạo, thay thế cho tất cả những gì đã được viết ra ba mươi năm trước nó, có nhiều điểm hôm nay không còn thích hợp nữa.

            Để tiện việc nghiên cứu về Phong trào, ngoài ba Phụ lục I, II và III theo nguyên bản, chúng ta in thêm:

-       Phụ lục IV: Những tiêu chuẩn Công giáo Tiến hành Tuổi thơ qua Phong trào Hùng Tâm Dũng Chí.

-       Phụ lục V: Điều lệ Phong trào Quốc tế Tông đồ Thiếu nhi.

Trên đây, mới chỉ là những cương lĩnh căn bản của Phong trào, chung cho cả thế giới, chúng ta còn cần phải có một bản nội quy cho Hùng Tâm Dũng Chí Việt Nam, thích hợp với hoàn cảnh của chúng ta.

Trong khi chờ đợi có đủ thời giờ suy nghĩ, xem xét lại bản nội quy cũ có lẽ đã lỗi thời, tham khảo thêm tài liệu, chúng ta không thể thiếu cuốn: “Ba mươi năm sống Phong trào Hùng Tâm Dũng Chí” sẽ phát hành trong một ngày không xa.

VĂN PHÒNG HÙNG TÂM DŨNG CHÍ ĐÀ NẴNG.

“Các trẻ em cũng có hoạt động tông đồ riêng của chúng. Tùy khả năng của chúng, chúng là những chứng nhân sống của Đức Kitô giữa bạn bè chúng”. Cộng đồng Vatican II Sắc lệnh Tông đồ Giáo dân Số 12.

CÙNG BẠN ĐỌC

Bạn lo lắng về trẻ em sống chung quanh bạn và mong muốn làm với chúng đôi việc. Cũng có thể bạn đã bắt đầu rồi…

Bạn là giáo dân, linh mục, tu sĩ, nữ tu sĩ, tập sách này vẫn dành cho bạn.

Bạn sẽ tìm thấy ý nghĩa sâu xa của cải có thể gọi là việc tông đồ của trẻ em, do chính chúng điều khiển như đã từng làm với ba mươi năm kinh nghiệm, như đang sống hiện nay tại năm mươi quốc gia trên khắp thế giới.

Tập sách này là kết quả cuộc suy nghĩ chung của một nhóm quốc tế đã cố công rút ra từ nhiều thực hiện khác nhau, những yếu tố căn bản đã tạo nên cái cương lĩnh của Phong trào Quốc tế Tông đồ Thiếu nhi (M.I.D.A.D.E.). Có thể nói là nó trình bày cái “tài sản chung” của Phong trào Quốc tế gửi đi cả thế giới. Mỗi nước sẽ dựa vào những yếu tố đó mà thực hiện cái phương thức riêng phong trào của mình, tùy theo tâm trạng, toàn bộ cuộc sống của mình, những nhu cầu của trẻ em, sự sinh hoạt của Giáo Hội …

Cầu mong rằng mấy trang này sẽ giúp bạn và qua bạn những người khác trợ lực cho trẻ em điều hành việc tông đồ vừa sức chúng bên cạnh bè bạn.

ĐỂ DỄ ĐỌC

CHÚNG TÔI YÊU CẦU BẠN LƯU Ý NHỮNG ĐIỂM SAU ĐÂY :

            Phong trào trong thực tế và theo những cơ cấu phong trào của nó thường dành cho các trẻ em công giáo và dự tòng, nhưng nó muốn mở rộng tầm hoạt động đến hết thảy trẻ em không phân biệt.

            Nguyên tắc này nói lên nhiều kinh nghiệm và tìm tòi, được trình bày minh bạch ở phụ lục I : nói về các trẻ em ngoài công giáo và ngoài Ki tô giáo.

            Nếu bạn thấy trong một nước đa số ngoài công giáo, có lẽ nên đọc phụ lục đó trước khi đi xa hơn, điều đó còn giúp bạn đặt đúng chỗ toàn bộ cuốn sách trong cái hoàn cảnh riêng của bạn và suy nghĩ đúng hoạt động của bạn.

            Hiện nay ở phần nhiều các nước, Phong trào đảm trách các trẻ em vào khoảng giữa tuổi xã hội (trung bình vào khoảng 7 – 8 tuổi) và tuổi thiếu niên (khoảng 14 – 15 tuổi). Chúng ta sẽ bàn về những lứa tuổi này.

            Tuy nhiên, ở nhiều nước, các trẻ em cũng được đảm trách từ một hay hai năm trước tuổi tối hiểu nêu ở trên. Kinh nghiệm các nước đó cho thấy rằng đảm nhận chúng ở tuổi ấy có lợi cho các em trong cuộc sống hiện nay của chúng và trong những năm kế tiếp. Nhưng kinh nghiệm chưa phổ thông cho lắm nên chúng ta không thể đề cập trong tập này. Tuy nhiên, chúng ta kêu mời tất cả những ai có thể được hãy tìm òi những thích nghi cần thiết cho các em nhỏ đó.

            Những thực hiện của Phong trào dẫu được thúc đẩy bởi cùng một tinh thần, một lý tưởng, một ý chí, nhưng vẫn có những điểm khác nhau.

            Điều đó cần phải có là vì phải kiêng nể cuộc sống. Vì thế, khi đọc tập này, cũng nên bổ sung thêm những tài liệu được mỗi nước công nhận, để đem lại những xác định và thích nghi hữu ích.

            Ở đâu bạn cũng nên tiếp xúc với các nhóm hữu trách của Phong trào. Nếu bạn không rõ phải liên lạc với ai, xin bạn viết cho Văn phòng Tổng Thư ký Phong trào Quốc tế Tông đồ Thiếu nhi (Secrétariat général du Mouvement international d’Apostolat des Enfants, 8 rue Duguay – Trouin, Paris. VI).

I

AI CÓ QUYỀN GIÁO DỤC

            Giáo dục là một công cuộc chung, Gia đình, Quốc gia, Giáo hội phải tùy địa vị của mình mà tiếp tay vào. Để suy nghỉ về vấn đề này, chúng ta ghi lại đây một văn kiện của Cộng đồng Vatican II và bản tuyên ngôn nhi quyền của L.H.Q.

            I.- CỘNG ĐỒNG VATICAN II: GIÁO DỤC KITÔ GIÁO (3).

GIA ĐÌNH.

“Cha mẹ, vì đã sinh thành con cái, có nghĩa vụ rất nặng nề phải nuôi nấng và, với tư cách đó, họ phải được công nhận như những nhà giáo dục đầu tiên và chính yếu, vai trò giáo dục của cha mẹ quan trọng đến nổi ở trường hợp thiếu phần đóng góp của họ, khó có thể bù dậy được. Thật thế, nghĩa vụ của cha mẹ là tạo bầu không khí gia đình có tình yêu và kính tôn Thiên Chúa cùng người ta linh động, làm sao giúp cho việc giáo dục hoàn bị, bản thân và xã hội cần thiết cho mọi xã hội. Nhưng nhất là trong gia đình kitô hữu, được dồi dào những ân sủng và những đòi hỏi của bí tích hôn nhân, con cái từ tấm bé phải được học hỏi cho phù hợp với đức tin lĩnh nhận khi chịu phép rửa tội, khám phá Thiên Chúa và kính tôn Ngài cũng như yêu mến tha nhân; chính ở đấy chúng làm cuộc thí nghiệm đầu tiên về Giáo hội và cuộc sống đích thực người trong xã hội; chính nhờ gia đình mà dần dần chúng được đưa vào cộng đồng nhân loại và dân Chúa. Mong rằng các cha mẹ cân nhắc cho đúng sự quan yếu của gia đình kitô hữu thật sự trong cuộc sống và sự tiến bộ của chính dân Chúa”.

QUỐC GIA.

“Nhiệm vụ ban phát giáo dục trước hết thuộc về gia đình, đòi tất cả xã hội phải trợ lực. Ngoài những quyền lợi của cha mẹ và những nhà giáo dục mà họ trao phó một phần chức vụ của họ, các trách nhiệm và quyền lợi rõ rệt thuộc về xã hội công dân, với tư cách xã hội có quyền tổ chức những gì cần thiết cho công ích thế trần. Trog các chức vụ khác, xã hội có trách nhiệm tăng triển giáo dục giới trẻ bằng nhiều phương cách, xã hội đảm bảo những nghĩa vụ cũng như những quyền lợi cha mẹ và những người khác đang đóng một vai trò trong việc giáo dục; xã hội giúp đỡ họ trong mục tiêu đó. Theo nguyên tắc bổ trợ, ở trường hợp cha mẹ khiếm khuyết hoặc những nhóm khác thiếu sáng kiến, chính xã hội công dân phải lưu tâm đến nguyện vọng của cha mẹ mà bảo lĩnh việc giáo dục. Ngoài ra, tùy công ích đòi hỏi, xã hội lập những trường và chế độ giáo dục thích hợp”.

GIÁO HỘI.

“Sau cùng, những phận sự giáo dục thuộc về Giáo hội với tư cách hoàn toàn riêng biệt; không những vì với tư cách xã hội cũng là của nhân loại rồi phải nhận Giáo hội có quyền trong lĩnh vực Giáo dục, nhưng nhất là vì Giáo hội có chức vụ loan báo cho loài người con đường cứu độ, chuyền thông cho các tín hữu sự sống Đức Kitô và giúp họ chuyên tâm đạt tới sự triển nở trọn vẹn sự sống Đức Kitô đó. Đối với con cái mình, bắt buộc Giáo hội như một bà mẹ phải đảm nhận việc giáo dục sẽ gợi lên trong suốt đời chúng tinh thần Đức Kitô; đồng thời Giáo hội tình nguyện làm việc cùng với hết thảy mọi người để thăng triển con người trong sự toàn hảo của nó, cũng như để đảm bảo lợi ích của xã hội trần thế và kiến tạo một thế giới luôn luôn người hơn”.

            II.- BẢN TUYÊN NGÔN NHI QUYỀN CỦA TỔ CHỨC LIÊN HIỆP QUỐC.

            Trong buổi họp đại hội đồng ngày 20 tháng 11 năm 1959, Liên Hiệp Quốc đã chấp thuận và công bố bản tuyên ngôn sau đây:

LỚI MỞ ĐẦU.

            Xét rằng theo Hiến chương, các dân tộc trong Liên Hiệp Quốc đã công bố lại lòng tin của mình vào các quyền căn bản của con người và vào chức vị cùng giá trị của con người, và đã tuyên bố quyết tâm tán trợ sự tiến bộ xã hội và tạo lập những điều kiện sinh hoạt tốt hơn trong tự do to lớn hơn.

            Xét rằng trong bản Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền, Liên Hiệp Quốc đã công bố rằng mỗi người có thể dự vào các quyền lợi và các sự tự do đã được nêu ra trong đó không có gì phân biệt, nhất là về chủng tộc, màu da, phái tính, ngôn ngữ, ý kiến chính trị hay mọi ý kiến khác, nguồn gốc Quốc gia hay xã hội, thân phận, dòng dõi hay mọi cảnh ngộ khác.

            Xét rằng đứa trẻ, vì lẽ nó còn thiếu sự già dặn về thể lý cũng như trí tuệ, cần được che chở cách riêng và săn sóc đặc biệt, nhất là được pháp luật che chở thích đáng trước cũng như sau khi nó sinh ra.

Xét rằng sự cần thiết phải che chở đặc biệt đó đã được nêu ra trong bản Tuyên ngôn Genève năm 1924 về quyền lợi đứa trẻ và đã được công nhận trong bản Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền, cũng như trong những qui chế các cơ cấu chuyên biệt và các Tổ chức Quốc tế chú tâm đến sự an lạc của tuổi thơ.

Xét rằng nhân loại phải dành cho đứa trẻ cái gì toàn hảo nhất của mình.

Đại Hội đồng,

Công bố bản Tuyên ngôn Nhi quyền hiện hữu để đứa trẻ được hưởng thụ một tuổi thơ hạnh phúc và những quyền lợi cùng những sự tự do nêu ra trong đó có lợi ích cho nó cũng như cho xã hội. Đại Hội đồng mời gọi các cha mẹ, nam nhân cũng như nữ giới với tư cách cá nhân, cũng như các tổ chức tình nguyện, các chính quyền địa phương và các chính phủ các nước công nhận các quyền này và nổ lực cam kết tôn trọng bằng phương sách pháp định và những thừa nhận khác dần dần đem áp dụng những nguyên tắc sau đây:

NGUYÊN TẮC 1..

            Đứa trẻ được hưởng các quyền nêu ra trong Bản Tuyên ngôn hiện hữu. Các quyền này phải được thừa nhận đối với các trẻ em không ngoại trừ cũng không phân biệt hay kỳ thị vì chủng tộc, màu da, phái tính, ngôn ngữ, tôn giáo, ý kiến chính trị hay ý kiến khác, nguồn gốc Quốc gia hay xã hội, thân phận, dòng dõi hay mọi cảnh ngộ khác, mà bản Tuyên ngôn được áp dụng cho chính đứa trẻ hay cho gia đình nó.

NGUYÊN TẮC 2.

            Đứa trẻ được hưởng sự che chở đặc biệt và được thừa nhận những khả năng và những sự dễ dàng bởi hiệu lực pháp luật hay bởi những phương thức khác, để đủ sức triển nở một cách an toàn và bình thường trên bình diện thể lý, trí tuệ, luận lý,tâm linh và xã hội, trong những điều kiện của tự do và phẩm giá. Trong việc thừa nhận những luật lệ về mục đích này, lợi ích thượng đẳng của đứa trẻ phải là lý do quyết định.

NGUYÊN TẮC 3.

            Đứa trẻ từ khi sinh ra được quyền có một tên và một quốc tịch.

NGUYÊN TẮC 4.

            Đứa trẻ được hưởng an ninh xã hội. Nó được quyền lớn lên và triển nở an toàn; cho được thế, nó cũng như mẹ nó, phải được giúp đỡ và bênh vực cách riêng, nhất là được săn sóc tương xứng trước và sau khi sinh. Đứa trẻ được quyền có của ăn, nhà ở, giải trí và những săn sóc thuốc men tương xứng.

NGUYÊN TẮC 5.

            Đứa trẻ bị thua thiệt về thể lý, tinh thần hay xã hội được điều trị, giáo dục và săn sóc cách riêng mà tình trạng hay cảnh ngộ nó cần đến.

NGUYÊN TẮC 6

            Để nhân cách của nó nảy nở điều hòa, đứa trẻ cần được yêu thương và hiểu biết. Nó phải lớn lên dưới sự coi sóc và trách nhiệm của cha mẹ nó bao nhiêu có thể và, trong bầu khí thân ái và an toàn tinh thần lẫn vật chất về mọi mặt; đứa trẻ còn nhỏ tuổi trừ những trường hợp bất thường không được xa cách mẹ nó. Xã hội và công quyền có bổn phận phải săn sóc cách riêng những trẻ em vô gia đình hay những em không đủ phương tiện sống. Ước mong rằng những gia đình đông đúc nhận được rợ cấp của Quốc gia hay những trợ cấp khác để nuôi nấng con cái.

NGUYÊN TẮT 7.

            Đứa trẻ được giáo dục miễn phí và bắt buộc ít ra ở trình độ sơ đẳng. Nó được hưởng một nền giáo dục góp phần vào học vấn tổng quát của nó và giúp nó trong những điều kiện bình đẳng cơ hội phát triển những t2i năng, trí phán đoán riêng và tinh thần trách nhiệm về luân lý và xã hội của nó và trở nên một phần tử hữu ích cho xã hội.

            Lợi ích thượng đẳng của đứa trẻ là kim chỉ nam cho những ai có trách nhiệm giáo dục và định hướng cho nó; trách nhiệm ấy trước hết bó buộc cha mẹ nó.

            Đứa trẻ được mọi dễ dàng tham dự các trò chơi và những hoạt động giải trí, qui hướng về những mục đích giáo dục; xã hội và công quyền phải nổ lực tán trợ việc thụ hưởng quyền lợi này.

NGUYÊN TẮC 8.

            Bất luận ở hoàn cảnh nào, đứa trẻ là kẻ đầu tiên được nhận lĩnh sự bảo vệ và cứu trợ.

NGUYÊN TẮC 9.

            Đứa trẻ được bảo vệ khỏi mọi hình thức bỏ liều, tàn nhẫn và lợi dụng. Không được buôn bán trẻ dưới bất cứ hình thức nào.

            Đứa trẻ không được nhận làm việc trước khi tới tuổi tối thiểu thích hợp; không được ép buộc hay cho phép nó làm công việc hại đến sức khỏe hay việc giáo dục nó hoặc cản trở sự triển nở thể lý, tinh thần hay luân lý của nó.

NGUYÊN TẮC 10.

            Đứa trẻ được bảo vệ tránh khỏi những tập quán có thể thúc đẩy đến kỳ thị chủng tộc, kỳ thị tôn giáo hay bất luận hình thức kỳ thị nào khác. Nó được nuôi nấng trong tinh thần hiểu biết, khoan dung, thân hữu giữa các dân tộc, hòa bình và huynh đệ đại đồng và trong nhận thức rằng bổn phận của nó là đem nghị lực và tài cán phục vụ cho đồng loại.

            Vai trò một phong trào thiếu nhi trong viễn tượng ấy ra sao? Cảm nghĩ tiếp theo đây sẽ làm sáng tỏ điều đó.

                                                                                                                    (còn tiếp)

SUY NGẪM

 Suy ngẫm cuối tuần...

"Đừng bao giờ trách móc bất kỳ ai trong cuộc sống của bạn cả!

                     Vì đơn giản...

                     Người Tốt sẽ cho bạn Hạnh Phúc...
                     Người Xấu cho bạn Kinh Nghiệm...

                    Người Tồi Tệ nhất cho bạn Bài Học...
                    Và... người Tuyệt Vời Nhất sẽ cho bạn Kỷ Niệm.

“Đừng hứa khi đang... vui !
“Đừng trả lời khi đang... nóng giận !

“Đừng quyết đinh khi đang... buồn !
“Đừng cười khi người khác... không vui !”

”Cái gì mua được bằng tiền, cái đó rẻ.”

”Ba năm học nói, một đời học cách lắng nghe”

”Chặng đường ngàn dặm luôn bắt đầu bằng 1 bước đi”.

”Đừng a tòng ghen ghét ai đó, khi mà họ chẳng có lỗi gì với ta !”

                                                                                                                 (  Tuyet Tran )

NHỮNG MẪU CHUYỆN NGẮN

TIẾNG VANG

Hai cha con nọ đang đi men theo triền núi. Bỗng người con trai nhỏ trượt chân và ngã, em la lớn lên “Ối chao!”. Em lấy làm ngạc nhiên khi thấy ở miền núi xa có tiếng ai nhái lại “Ối chao!”.

Em tò mò la lên “Ngươi là ai?” thì em nhận lại tiếng nhái lại “Ngươi là ai?” Tức giận quá, em quát lên: “Quân đốn mạt!” thì em lại nghe tiếng nhái lại: “Quân đốn mạt!”.
Em nhìn người cha và hỏi “Thế là thế nào hở cha?”

Người cha mỉm cười và nói: “Này con hãy xem đây”.

Nói rồi, ông nói lớn lên: “Anh hay quá!” thì nghe tiếng trả lời “Anh hay quá!”. Rồi ông lại la lên: “Anh tuyệt vời quá!”  thì cũng nghe tiếng trả lời “Anh tuyệt vời quá! ”

Người con ngạc nhiên nhưng cũng vẫn chưa hiểu. Người cha ôn tồn giảng : “Đó là tiếng vang con ạ! Khi có những khoảng trống rộng rãi như ta có trước mặt đây thì các tiếng động lớn hay tiếng nói lớn nó sẽ dội lại như vậy.

Con nói những lời tức giận thì nó sẽ dội lại những lời tức giận, cha nói những lời đẹp đẽ thì nó sẽ dội lại những lời đẹp đẽ!

Ở đời cũng vậy! đời là sự dội lại của các hành động của ta. Khi tâm ta có lòng từ bi thì chúng ta sẽ nhận lại sự yêu thương. Khi ta hành động những điều xấu thì nỗi bất hạnh sẽ lại xảy đến cho chúng ta.”

HAI CÁCH DIỄN GIẢI

Ngày xưa, có vị Hoàng đế của một xứ Ả Rập nọ triệu một nhà tiên tri tới để hỏi ông sẽ sống được bao nhiêu năm.

Nhà tiên tri nói : “Bệ hạ sẽ sống lâu, sống dai tới mức Ngài sẽ chứng kiến được các cái chết của các con Ngài“.

Ông Hoàng tức giận vì lời nói xúc phạm, ra lệnh cho quân sĩ mang ra chém đầu.

Ông liền triệu một nhà tiên tri khác và cũng hỏi câu hỏi về tuổi thọ đó của ông. Nhà tiên tri này trả lời như sau: “Thưa Bệ Hạ, Ngài sẽ sống lâu, Ngài sẽ sống thọ hơn tất cả mọi người trong gia đình Ngài.

Ông Hoàng hoan hỷ và tặng rất nhiều tiền cho nhà tiên tri.

Hai nhà tiên tri đều nói lên sự thật nhưng một lời nói thì bộc trực và một lời nói thì uyển chuyển hơn. 

Cùng một sự thật nhưng cách diễn giảng và cách dùng từ ngữ khôn khéo thì dễ lọt tai hơn.

TUY XA MÀ GẦN

Có một vị hiền triết đã hỏi các đệ tử rằng:

“Tại sao trong cơn giận dữ người ta thường phải hét thật to vào mặt nhau ?”

Sau một lúc suy nghĩ, một trong những đệ tử ấy đã trả lời:

“Bởi vì người ta mất bình tĩnh, mất tự chủ!”

Vị hiền triết không đồng ý với câu trả lời, ngài bảo:

“Nhưng tại sao phải hét lên trong khi cả hai đang ở cạnh nhau, tại sao không thể nói với một âm thanh vừa phải đủ nghe ?”

Các đệ tử lại phải ngẫm nghĩ để trả lời nhưng không có câu giải thích nào khiến vị thầy của họ hài lòng.

Sau cùng ông bảo:

“Khi hai người đang giận nhau thì trái tim của họ đã  không còn ở gần nhau nữa. Từ trong thâm tâm họ cảm thấy giữa họ và người kia có một khoảng cách rất xa, nên muốn nói cho nhau nghe thì họ phải dùng hết sức bình sinh để nói thật to. Sự giận dữ càng lớn thì khoảng cách càng xa, họ càng phải nói to hơn để tiếng nói của họ bao trùm khoảng cách ấy.”

Ngưng một chút, ngài lại hỏi:

“Còn khi hai người bắt đầu yêu nhau thì thế nào?  Họ không bao giờ hét to mà chỉ nói nhỏ nhẹ, tại sao?  Bởi vì trái tim của họ cận kề nhau.  Khoảng cách giữa họ rất nhỏ…”

Rồi ngài lại tiếp tục:

“Khi hai người ấy đã yêu nhau thật đậm đà thì họ không nói nữa, họ chỉ thì thầm, họ đã đến rất gần nhau bằng tình yêu của họ. Cuối cùng ngay cả thì thầm cũng không cần thiết nữa, họ chỉ cần đưa mắt nhìn nhau, thế thôi! Vì qua ánh mắt đó  họ đã biết đối phương nghĩ gì, muốn gì ..”

Ngài kết luân:

“Khi các con bàn cãi với nhau về một vấn đề, phải giữ trái tim của các con lúc nào cũng cận kề.  Đừng bao giờ thốt ra điều gì khiến các con cảm thấy xa cách nhau… Nếu không thì có một ngày khoảng cách ấy càng lúc càng rộng, càng xa thì các con sẽ không còn tìm ra được đường quay  trở về !”

TẠM THỜI

Một vị thầy tâm linh nổi tiếng đến trước cửa lâu đài của vị vua nọ. Vì Thầy nổi tiếng rồi nên các người lính canh không ai chặn ông lại khi ông đi vào và tiến thẳng đến trước mặt nhà vua đang ngồi trên ngai vàng.

- Ông muốn gì? - nhà vua hỏi.

- Tôi muốn có một chỗ để ngủ trong cái quán trọ này, ông ta đáp.

- Nhưng đây không phải là quán trọ, đây là tòa lâu đài của ta, Vua trả lời.

- Xin hỏi bệ hạ rằng ai là sở hữu tòa lâu đài này trước bệ hạ?

- Vua cha ta, Ngài đã chết rồi.

- Và ai là sở hữu trước cha của bệ hạ?

- Ông nội của ta, Ngài cũng đã chết.

- Và cái chỗ này, nơi mà người ta sống một thời gian ngắn rồi dọn đi. Như vậy thì nó không phải là một quán trọ mà bệ hạ đang ở đó hay sao?

 ° ° °

Sớm hay muộn gì tất cả chúng ta đều phải dọn đi, kể cả đời này và nhiều đời sau nữa! Không có gì trong cuộc đời này là thường hằng, mọi thứ trên đời này đều vô thường.

AN HƯỞNG CUỘC ĐỜI

Ngày xưa, có vị Hoàng Đế nọ muốn ban trọng ân cho một người cận thần. Nhà vua phán: "Ngươi có công lao rất lớn với ta. Kể từ cổng thành trở đi, ngươi phóng ngựa đi tới nơi nào ngươi dừng lại thì khoảng đất đó ta sẽ ban cho ngươi".

Viên cận thần nhảy lên ngựa phóng đi, ra sức phóng ngựa để có được càng nhiều đất càng tốt. Người đó đi suốt ngày đêm, khi mệt và đói cũng không dám ngừng nghỉ vì muốn có nhiều đất. Tới một ngày kia, sức khoẻ kiệt quệ vì đói và mệt, hắn lả đi gần chết ở trong rừng.

Hắn lẩm bẩm : "Tại sao ta tham lam quá độ vậy, ta tận sức để có được nhiều đất đai. Bây giờ thì gần chết rồi ta chỉ mong có được một thước đất để được chôn cất mà thôi!"

Hàng ngày, chúng ta gắng sức làm việc để mong có tiền tài, danh vọng và quyền thế. Chúng ta tận sức tới mức xao lãng sức khoẻ, đôi khi quên cả cuộc sống với gia đình, quên cả những cảnh đẹp thiên nhiên. Hãy sống tỉnh thức, an hưởng cái đẹp của thiên nhiên, tìm ra lẽ sống của cuộc đời. 

CON CHIM BỊ MÙ?

Nơi khu vườn anh nhà văn nọ có một cây si rất rậm rạp, xanh lá quanh năm. Từ phòng viết của mình, qua một tấm cửa kính, anh có thể nhìn thấy cây si ấy.

Thói quen của anh là thức sớm mỗi ngày để viết, và anh vô cùng ngạc nhiên khi ngày nào, cũng có một con chim tới đâm đầu vào cửa kính phòng anh.

Nhiều ngày liên tục, liên tục, sáng nào cũng vậy, anh đã có ý nghĩ:

Phải chăng con chim đó bị mù? Hay bị một chứng bệnh nào đó?

Sự lý giải không được thỏa mãn, lại nhiều ngày tiếp tục trôi qua. Cho tới một hôm, anh quyết định bước ra khỏi cửa phòng mình, đứng về phía con chim, đối diện với tấm kính để nhìn vào căn phòng. Anh không thể tin nổi vào mắt mình. Trước mắt anh là một cảnh tượng quá đẹp đẽ. Một cây si lung linh xanh thẫm in hình trên tấm kính, như thể ở một nơi nào đó thật xa, trong một không gian rộng hơn, sâu hơn.

Và anh biết, con chim nhỏ bé kia đã "chán" cây si quen thuộc mỗi ngày của mình khi nó bất ngờ phát hiện ra một "cây si" khác. Nó đã đâm đầu vào đó để mong tìm tới một nơi đẹp đẽ hơn, lung linh hơn,...

Đôi khi, chúng ta không biết những gì chúng ta đang có mới là điều quan trọng, là hạnh phúc thực sự của chúng ta, mà chúng ta cứ đeo đuổi những chuyện mãi đâu đâu.

CHIẾC VỸ CẦM MỘT DÂY

Niccolo Paganini, một nghệ sỹ vĩ cầm đầy sắc thái và tài năng của thế kỷ 19 đang đứng chơi một bản nhạc khó trong một khán phòng chật kín người. Một ban nhạc vây quanh ông cùng hòa nhạc với ông. Bất chợt, một dây đàn bị đứt và treo lóng lánh dưới cần đàn của ông.

Những giọt mồ hôi từ trán ông tuôn ra. Ông lo lắng nhưng vẫn tiếp tục chơi, ứng biến một cách tốt đẹp. Dây đàn thứ hai lại bị đứt trước sự ngạc nhiên của nhạc trưởng. Và ngay sau đó là dây thứ ba. Giờ thì có ba dây đàn bị đứt đang đong đưa trên chiếc vĩ cầm của Paganini, khi người nghệ sỹ bậc thầy này hoàn thành khúc cao trào với chỉ một dây còn lại. Khán giả nhịp chân và trong phong cách lịch thiệp của người Ý, đại sảnh đã ngập tràn những tiếng “hoan hô”.

Khi tiếng vỗ tay khen ngợi lắng xuống, người nghệ sỹ vĩ cầm này yêu cầu mọi người ngồi xuống. Mặc dù họ hiểu chẳng còn cách nào để mong ông biểu diễn phần còn lại, nhưng mọi người đều yên lặng ngồi xuống chổ ngồi của mình. Ông nâng đàn lên cao cho mọi người nhìn thấy. Ông gật đầu với người chỉ huy dàn nhạc để bắt đầu chơi lại và rồi quay mặt về đám đông. Với một ánh mắt ngời sáng, ông mỉm cười và nói to: “Đây là Paganini với một dây đàn!”

Rồi ông đặt chiếc đàn Stradivarius một dây dưới cằm và chơi nốt đoạn cuối với chỉ một dây đàn. Trong lúc khán giả lắc đầu trong tột cùng kinh ngạc.

Cuộc sống của chúng ta có lẽ luôn ngập tràn bao rắc rối, lo toan, thất vọng và những điều bất cập. Thành thật mà nói, chúng ta mất hầu hết thời gian để tập trung và băn khoăn về những dây đàn bị đứt đoạn, dở dang, và những điều bất chợt – tất cả đều không thể đổi thay được.

Phải chăng bạn vẫn đang buồn đau vì những cung đàn bị đứt đoạn trong đời?

Có phải chỉ với dây đàn còn lại mà bạn sẽ chơi lạc điệu không?

Nếu đúng thế, liệu tôi có thể khuyên bạn đừng nản lòng, cứ tiếp tục và bắt đầu chơi lại chỉ với một dây đàn. Hãy để nó ngân lên một giai điệu ngọt ngào mà cả thế giới khát khao với đầy ngẫu hứng. Bạn có thể làm được nếu bạn muốn.

HUỲNH LỆ NGUYÊN

SUY NGẪM VỀ LỜI CHA DẶN CON

Lời cha dặn con

Đây là một lá thư riêng của Ông Tôn Vận Tuyền, viện trưởng viên Quốc Gia Hành Chánh, một chánh khách nổi tiếng, Trung Hoa Dân Quốc, Đài Loan gởi cho các con của ông lúc ông còn sống, bây giờ mới thấy lưu hành trên mạng internet, được nhiều phụ huynh đọc và cảm xúc sâu đậm. Thật sự lá thư nầy nên được phổ biến để mọi người cùng đọc và suy ngẫm.. " KIẾP SAU, DÙ CÓ THƯƠNG HAY KHÔNG THƯƠNG, CŨNG KHÔNG CÒN DỊP GẶP LẠI NHAU ĐÂU ".... Tôn Vận Tuyền để lại những lời căn dặn như sau: Các Con thân mến, Viết những điều căn dặn nầy, tôi dựa trên 3 nguyên tắc như sau : 1. Đời sống là vô thường, không ai biết trước mình sống được bao lâu, có những việc cần nếu được nói ra sớm để hiểu thì hay hơn. 2. Tôi là Cha của các con, tôi không nói ra thì chắc không ai nói rõ với các con những việc nầy đâu! 3. Đây là kết quả bao kinh nghiệm xương máu, thất bại đắng cay trong cuộc đời của bản thân mà tôi ghi nhận được, Nó sẽ giúp các con tránh được những nhầm lẫn uổng phí trên con đường trưởng thành của các con. Dưới đây là những điều nên ghi nhớ trong cuộc đời : 1. Nếu có người đối xử với con không tốt, đừng thèm để tâm cho mất thời giờ. Trong cuộc đời nầy, không ai có bổn phận phải đôi xử tốt với con cả, ngoại trừ cha và mẹ của các con. Nếu có người đối xử tốt với con, ngoài việc các con phải biết ơn, trân trọng quý mến, các con cũng nên thận trọng một chút, vì người đời thường làm việc gì cũng có mục đích của nó, chớ có vội vàng cho là bạn tốt của mình ngay. 2. Không có người nào mà không thể thay thế được cả; không có vật gì mà nhất thiết phải sở hữu, bám chặt lấy nó. Nếu hiểu rõ được nguyên lý nầy, thì sau nầy trong cuộc đời, lỡ người bạn đời không còn muốn cùng đi trong cuộc đời, hay vì lý do gì con bị mất đi những gì quý nhất trong đời con, thì cũng nên hiểu đó cũng không phải là chuyện trời sập. 3. Đời người ngắn ngủi, nếu hôm nay ta để lãng phí thời gian, mai đây hiểu được thì thấy rằng quãng đời đó đã vĩnh viễn mất rồi!. Cho nên, nếu ta càng biết yêu quý sinh mạng của mình càng sớm, thì ta được tận hưởng cuộc đời mình càng nhiều hơn. Trông mong được sống trường thọ, chi bằng mình cứ tận hưởng cuộc đời mình ngay từ bây giờ. 4. Trên đời nầy chẳng hề có chuyện yêu thương bất diệt. Áí tình chỉ là một cảm xúc nhất thời, cảm giác nầy, tuyệt đối sẽ theo thời gian, hoàn cảnh mà biến thiên, thay đổi. Nều người yêu bất diệt rời bỏ con rồi, hãy chịu khó nhẫn nại một chút, để thời gian dần dần trôi qua, để tâm tư mình từ từ lắng động, cái đau khổ cũng sẽ từ từ nhạt nhòa đi. Không nên cứ ôm ấp cái ảo ảnh yêu thương mãi, cũng không nên quá bi lụy vì thất tình. 5. Tuy có nhiều người trên thê giới nầy thành công, nổi tiếng mà chẳng có học hành nhiều, có bằng cấp cao, nhưng điều đó cũng không có nghĩa là: không cần học hành nhiều sẽ thành công. Kiến thức đạt được do việc học hành, giáo dục là vũ khi trong tay của mình. Ta có thể lập nên sự nghiệp với bàn tay trắng, nhưng không thể trong tay không có tấc sắt. Nên nhớ kỹ điều nầy ! 6. Tôi không yêu cầu các con phải phụng dưỡng tôi trong nửa quãng đời còn lại của tôi sau nầy, Ngược lại, Tôi cũng không thể bảo bọc nửa quãng đời sau nầy của các con, lúc các con đã trưởng thành, độc lập, đó cũng là lúc tôi đã làm tròn thiên chức của tôi. Sau nầy các con có đi xe Bus công cộng hay đi Auto nhà, các con ăn soup vi cá hay ăn mì gói, đều là trách nhiệm của các con. 7. Các con có thể yêu cầu mình phải giữ chữ TÍN, nhưng không thể bắt người khác phải giữ chữ TÍN với mình, Các con có thể yêu cầu mình phải đối xử TỐT với người khác, nhưng không thể kỳ vọng người khác phải đối xử tốt với mình. Mình đối xử người ta thế nào, không có nghiã là nguời ta sẽ đối xử lại mình như thế ấy, nếu không hiểu rõ được điều nầy, sẽ tự chuốc lấy buồn phiền cho mình. 8. Trong mười mấy, hai mươi năm nay, tôi tuần nào cũng mua Vé số, nhưng vẫn nghèo trắng tay, điều nầy chứng minh muốn phát đạt, phải siêng năng làm ăn mới khá được. Trên thế gian nầy không có cái gì miễn phí cả. 9. Sum hợp Gia đình, thân thích đều là duyên phận, bất luận trong kiếp nầy chúng ta sống chung với nhau được bao lâu, như thế nào, nên trân trọng yêu qúy khoảng thời gian chúng ta được chung sống với nhau. Kiếp sau, dù ta có thương hay không thương, cũng không có dịp gặp lại nhau đâu.

                                                                                                CAO NGUYÊN ĐỨC