Thứ Ba, 21 tháng 7, 2015

HỘI TRẠI TRUYỀN THỐNG LIÊN ĐOÀN THÁNH LINH LẦN THỨ V 19-20/6/2015

CẢM NHẬN VỀ MỘT HỘI TRẠI
 Anê Võ Thị Lệ Huyền – trại sinh xứ đoàn Đức Mẹ Lên Trời – Giáo xứ Bình Phong

  

“Chị ơi, mai chị đi với tụi em chứ?” đi đâu nhỉ, tôi thầm nghĩ trong đầu, rồi hỏi lại: “Em nói đi đâu thế?”. Nó lại trả lời: “Thế chị không biết mai đi trại Thánh Linh ở Vân Đõa à?”. Tôi có biết gì đâu, mới đi học ở Huế về mà biết gì nhưng nghe có vẻ thích đấy, sau một hồi bị lôi kéo tôi nhận lời đi cùng. Thế là chúng tôi quyết định lên đường về với cuộc trại vào lúc 6h sáng sau Thánh lễ. Đêm đó về tôi cảm thấy thao thức và bồn chồn, tôi cứ luôn nghỉ về cái trại mà khi xưa mình đã từng hay đi, và tôi cũng nghĩ rằng: “Cái trại lớn như thế mà tổ chức ở Giáo xứ Vân Đõa – Giáo xứ mới thành lập thì có vui, thỏa mái và đủ điều kiện sinh hoạt hay không nhỉ?”. Rồi những suy nghĩ thoáng qua trong đầu. Tôi thiếp vào giấc ngủ lúc nào không hay biết.
“Con cảm ơn Chúa, con ngợi khen Chúa vì đã cho con qua một đêm anh lành” (Đó là câu mà tôi thường hay nhẩm trong miệng bắt đầu từ lúc được học lớp kinh thánh đấy các bạn ạ). Đoàn xe lăn bánh thẳng tiến về Vân Đõa. Nói cho oai vậy chứ đoàn chúng tôi chỉ đi vỏn vẹn có 6 người thôi à, tôi cảm thấy buồn lắm, vì điều đó như báo hiệu một tinh thần Hùng Dũng đang đi xuống trong tinh thần các bạn trẻ bây giờ. Nhưng không sao, tôi đã cảm thấy vui và phấn khởi khi vừa đặt chân xuống nhà thờ Vân Đõa đã gặp ngay một người vô cùng nhiệt huyết và rất mến khách đó là Cha Phong – Cha Quản xứ Vân Đõa. Chỉ vừa gặp thôi, cha đã tạo cho tôi cảm giác thoải mái vui chơi, an toàn và ấm áp tình cha con vô cùng, cha đã sắp xếp ổn thoả mọi thứ, từ việc nhỏ đến viêc lớn, kể cả việc ghi phiếu giữ xe cũng có bàn tay, tiếng nói của Cha. Chúng con xin chân thành cảm ơn Cha.
Bước vào khuôn viên nhà thờ, lại một lần nữa tôi thầm cảm ơn rất nhiều và rất nhiều đến sự cộng tác của Ban Mục Vụ Giáo xứ nhà, mọi việc quá chu đáo: quí người mẹ thì đang tận tụy, tận tâm lo nấu ăn cho chúng con có cơm ăn trong cuộc cắm trại 2 ngày, trông mọi thứ đều rất ngon mắt, quí người cha thì nào là treo pháo, bắt dây cầu lửa, lo âm thanh, ánh sáng để diễn văn nghệ vào buổi tối, các em thiếu nhi thì cũng lo tập trung sớm để ôn lại các tiết mục đồng diễn để phục vụ cuộc trại thêm vui, ... Mỗi con người nơi đây đều tạo ra một nhịp sống rất vui nhộn và gẫn gũi.
Bắt đầu vào cuộc trại, tất cả chúng tôi được các anh chị huynh trưởng sắp xếp đội và Cha tuyên úy cũng là cha Quản xứ của chúng tôi tuyên bố khai mạc trại. Khởi đầu với bao nhiêu niềm vui và tiếng cười bởi bài đồng diễn đã chuẩn bị sẵn của các em thiếu nhi Vân Đõa. Hôm đó tôi cảm nhận được tình Chúa yêu chúng ta vô bờ, Ngài đã ngưng nắng và còn ban gió, thật là dịu mát như có bàn tay vô hình của người mẹ dìu dắt và bàn tay người cha đỡ nâng vậy.
Sau khi được chia đội, chúng tôi sinh hoạt và được các trưởng dạy cho cách chạy đội hình, cách sinh hoạt, cách thổi còi, ... đến 10h chúng tôi cũng không quên vào nhà thờ để tham dự Thánh lễ. Thánh lễ được cử hành thật sốt sắng với đầy đủ các phần phụng vụ và cũng cảm ơn quý thầy đã tập hát và tạo Thánh lễ thêm phần sốt sắng. Và cũng đã tới phiên quí người mẹ giúp chúng con có bữa cơm đầu tiên, có người vì quá mệt thì bảo cơm khô, mắm nhạt ,... có người vì quá đói nên thấy cái gì cũng ngon. Với tôi, dù nó ngon hay dở thì đó là tất cả tấm lòng của các mẹ. Chúng con xin Chúa chúc lành cho các mẹ và gia đình. Qua bửa cơm là đã về trưa, chúng tôi được phép nghỉ ngơi và ngủ một giấc để có sức tiếp tục chơi (nói vậy chứ ít có người ngủ à, tôi cũng chẳng ngoại lệ. hihi).
Rồi một buổi chiều cũng trôi qua với cuộc thi giáo lý vô cùng sôi động và căng thẳng, tôi cũng cảm thấy phục cái bạn ở Trà kiệu à.  Nếu bạn có đọc được bài này thì xin chia sẻ cách học lời Chúa cho mình với nhé! Lại được ăn bửa thứ hai do các mẹ nấu, buổi cơm chiều có vẻ như ngon miệng và đầm ấm. Và đặc biệt là thành viên các Giáo xứ đang chuẩn bị tiết mục văn nghệ để góp vui cho đêm nay. Người thì tắm rửa, đứa thì tô son đánh phấn, ... mọi công việc có lẽ tấp nập vì ai ai cũng trông chờ cái đêm vui vầy và đầy ý nghĩa ấy, tôi cũng vậy, cũng mong đến đêm vô cùng.
Sau khi tắm rửa sạch sẽ các bạn được lệnh triệu tập và ngồi chờ đón xem các tiết mục văn nghệ, mỗi tiết đều mang đặc sắc và ý nghĩa riêng, các lời ca, tiếng hát, điệu múa, lời kịch, ... đều mang đến niềm vui khôn xiết cho khán giả. Không kém phần quan trọng trong đêm đó chính là cầu lửa và đốt lửa trại. Mọi người đều thinh lặng trong lời cầu lửa nghe thật linh thiêng đến rùng rợn, lửa xuống cũng là lúc chúng tôi được nhảy múa và sinh hoạt thật náo động, tiếng nhạc xập xình, tiếng hò hét vang dội, tiếng lửa cháy tí tách, ... tất cả như hòa lấy nhau mà đem niềm vui về cho mọi người. Lửa bắt đầu tàn, tiệc vui rồi cũng có lúc tan, dưới sự chỉ dẫn của cha và các anh chị huynh trưởng mỗi người đều thinh lặng trong ý thức để cầu nguyện với Chúa, Mẹ Maria và các Đấng, cảm ơn các Ngài đã che chở qua một ngày vui vầy bên nhau và cũng xin gìn giữ qua một đêm an lành. Trong đêm tối tĩnh mịch, đâu đó vẫn vang lên tiếng đàn của guita và tiếng hát hò của các bạn trẻ còn sung sức, có bạn thì chìm trong giấc ngủ ngon sau một ngày sinh hoạt vui vẻ, có người thì lại tìm đến một nơi yên tĩnh để tâm sự, tám chuyện với bạn mới quen, lại còn có người vô nhà thờ để cầu nguyện nữa, ...
Đêm đã về khuya, mọi sinh hoạt, đi lại, hò hét đã thưa dần. Mọi người bắt đầu lao vào giấc ngủ say, nhưng cũng không ít người đang còn ngồi tản ngẩu cho đến sáng dù đã mệt. Nói đến đây thì cảm thấy có lỗi với Các Cha và các huynh trưởng, chúng con xin thành thật xin lỗi vì chúng con đã làm buồn lòng các ngài, không vâng lời mà đi ngủ để sáng mai dậy sớm đi lễ. Một đêm ngắn ngủi cũng qua đi, giờ đây tôi cảm nhận được rằng: “Nơi đâu có tinh thần Hũng Dũng nơi đó có Chúa đi cùng và đem niềm vui trong sinh hoạt tới cho nhau, không nhất thiết phải cần đến một nơi đầy đủ tiện nghi cho sinh hoạt và cũng có thể đến những nơi mặc dù không đầy đủ tiện nghi, không rộng rãi thoáng mát nhưng lại chứa tràn trề nhựa sống của tinh thần Hùng Tâm Dũng Chí, tựa như Giáo xứ Vân Đõa vậy”.
Tiếng chuông nhà thờ báo động, tất cả phải vào nhà thờ để tham dự Thánh lễ, tôi còn nhớ vì quá hăng say chơi thâu đêm nên đến lúc mặc áo lễ vào rồi, cha Tuyên úy phải ra tận lều trại để gọi những người còn ngái ngủ thức dậy vào với Thánh lễ. Chúng con cảm ơn cha vô cùng, cha đã không la mắng nhưng lại luôn nhắc nhở chúng con làm những điều hay lẽ phải. Xong phần dự lễ là mọi con người đã tỉnh ngủ để chuẩn bị cho trò chơi lớn, nơi đây tôi nhận thấy được các bạn trẻ của chúng ta rất hăng say, vâng lời và nghiêm túc mặc dù Ban tổ chức cho chơi nhiều trò rất khó khăn và khổ sở: nào là phải giải mật thư, nào là phải bò qua ghế, phải chạy đường dài, phải bắt kiến cột nó lại bằng sợ tóc, phải chạy qua cánh đồng trơn trượt  có nhiều bạn té nhớp hết cả bộ đồ đấy ak!), đồ thì còn đang ướt nhem mà lại phải bò qua sa mạc (qua cát trắng đấy các bạn) làm cả người lấm lem và đặc biệt là đóng giả Chúa Giêsu trên đường khổ nạn, .... nhưng tinh thần của các bạn không hề xuống, vẫn chơi cho đến cùng dù vất vả. Xin chân thành cảm ơn đến tất cả các bạn vô cùng. Hôm đó là mồng 5, nên sau trò chơi lớn chúng tôi được các mẹ dọn một bửa trưa vô cùng đầm ấm và thịnh soạn: có cả thịt heo, mì Quảng, đồ trộn, bánh quấn, ... đầy đủ các món truyền thống nơi đây. Lại một lần nữa chúng con thầm cảm ơn các mẹ đã lo lắng quan tâm đến ngày sum vầy gia đình của chúng con, tuy không ở nhà nhưng vẫn nhận được sự đầm ấm ấy.
Tiếp tục qua buổi trưa của ngày thứ hai, có vẻ như cơn mệt đã ập xuống trên tất cả mọi người, nhưng vẫn cố gắng vào nhà thờ Chầu Chúa rồi ngủ gà ngủ gật, cũng có người dậy không nổi nằm luôn ngoại trại. Thời gian cũng sắp hết, chúng tôi lại được vào nhà thờ để tìm hiểu lịch sử và những kiến thức về Đoàn Hùng Tâm Dũng Chí, thú thật chứ đối với tôi, nhưng kiến thức ấy còn có nhiều cái mình chưa tìm hiểu và chưa biết đến, mong rằng chúng ta sẽ cố gắng tìm hiểu nhiều hơn về các công tác, ý nghĩa của Đoàn này.
Thời gian thật nhanh nhẩu đua nhau mà qua cho hết ngày, rồi cũng đến lúc chia tay lên đường. Niềm vui chưa phai mà phải rời xa những người bạn mới thân quen, thật xao xuyến và bồi hồi. Mỗi người một hướng để về giúp giáo xứ và để loan báo Tin mừng của Chúa trong hoạt động sinh hoạt Tông đồ thiếu nhi. Một lần nữa thay mặt cho các anh chị em trong đoàn hùng tâm dũng chí của các giáo xứ, con xin chân thành cảm ơn Cha cố vấn, Cha tuyên úy, Cha quản xứ Vân Đõa, Quý cha quản xứ các xứ đoàn, Ban mục vụ giáo xứ Vân Đõa, các anh chị huynh trưởng của đoàn Hùng Tâm Dũng Chí Thánh Linh, Quý Thầy, cùng tất cả mọi người đã không quảng công, ngại khó mà tạo mà điều kiện thuận lợi cho chúng con có hai ngày trại vô cùng bổ ích và ý nghĩa. Vì tuổi trẻ bồng bột, nông nổi có nhiều lúc không mau mắn vâng nghe, chúng con thành thật xin lỗi và mong các ngài bỏ qua, tiếp tục cầu nguyện cho chúng con thêm nhiều ơn Chúa để giúp Nước Chúa được tỏa sáng trong mỗi người chúng con. Xin Thiên Chúa là Cha toàn năng ban tràn đầy ơn phúc trên quí cha, quí thầy, quí huynh trưởng, giáo xứ Vân Đõa và các bạn trại sinh.
MỘT SỐ HÌNH ẢNH SINH HOẠT :


















(Nguồn : hungtamdungchi.org)

Chủ Nhật, 19 tháng 7, 2015

ĐOÀN CHIÊN THIẾU NGƯỜI CHĂN



CHƠ VƠ
 
Đời vẫn trôi đi, vẫn trôi đi
Với biết bao cố gắng, lặc lè!
Có kẻ gồng mình trong lũ dữ
Chỉ mong tồn tại, dẫu thảm thê…
 
Ngày vẫn qua đi, chẳng đợi chờ
Mặc ai gánh nặng, gót chơ vơ
Mặc ai tủi hờn, ai trách móc
Mặc ai bươn chải với nghi ngờ…
 
Trời vẫn xanh xanh, dẫu lạnh lòng
Nắng cứ quay cuồng trên mái nghiêng
Mưa cứ cười khi môi muối lệ
Gió vẫn gào những khúc đành hanh…
 
U mê, oán giận vẫn đầy tim
Làm sao có được phút yên bình
Làm sao nhìn xuyên qua đau khổ
Thấy ánh mắt Ngài thật ấm êm?
 
Quả vậy, thế giới đầy nhiễu nhương khiến con người âu lo…
Gia đình trong vòng vây chia rẽ, khiến tình yêu đội nón tạ từ…
Xóm làng bị hun trong khói mù nghi kỵ, làm đôi mắt tối lại chẳng còn nhìn thấy ai trên bờ cỏ…
Mỗi con người đang bị xâu xé giữa những ước muốn trần trụi của cuộc đời: tiền bạc, uy thế, tình cảm…
Rõ là con người đang chơ vơ, đau khổ
Ta có làm gì được cho hình ảnh ấy lại tươi màu?
Hay cũng như mọi người, ta dấy cuộc khổ đau
bằng lời nói, bằng việc làm không có tình yêu làm nền tảng?
 
Nghĩ như thế, thì cũng giật mình khi nghe lại Lời Chúa qua Tin Mừng Thánh Marco đoạn 6, câu 30-34:
“…Ra khỏi thuyền, Đức Giê su thấy một đám người rất đông thì chạnh lòng thương, vì họ như bầy chiên không người chăn dắt. Và Người bắt đầu dạy dỗ họ nhiều điều”
Ôi! Thế giới chung quanh có thật nhiều điều phải làm, mà ta có khi nào động tâm

                                                     
              
                                                          LAM TRẦN 18.07.2015


ĐOÀN CHIÊN THIẾU NGƯỜI CHĂN 
(Cảm nhận từ:Mc 6, 30-34)

*
Tông đồ vâng mệnh Chúa ra đi,­
Đúng hẹn cùng nhau đã trở về.
Xum họp quanh Thầy mà báo cáo
Công trình rao giảng, đến và đi…

*
Chúa tỏ tình thương cách lạ lùng:
Ngài ban lệnh thưởng bữa ăn chung
Và khuyên đi ngủ cho hồi lực.
(Tiên báo đời sau sẽ thưởng công.)

*
Thầy trò tạm nghỉ bước lên thuyền
Để trở về nơi bến sóng yên.
Dân chúng biết ngay nơi bến đó
Họ liền đi tới gặp Cha hiền.

*
Thiên Chúa tình thương – lượng hải hà.
Đoàn dân, Chúa biết, đến từ xa,
Họ là trong số đoàn chiên lạc
Chìm nổi chơi vơi chốn phong ba…

* 
Ngày nay Giáo Hội mãi tuân hành.
Lãnh nhận ơn riêng Chúa Thánh Linh,
Sứ vụ tông đồ luôn hoạt động,
Giảng rao Nước Chúa- Nước trường sinh.

    
Câu đối:

LÚA    CHÍN    ĐẦY    ĐỒNG   CẦN    THỢ    GẶT.
CHIÊN NGOAN LẠC TRẠI THIẾU NGƯỜI CHĂN.

                                                        (Thế Kiên Dominic)




HIỆP THÔNG LỄ GIỖ LẦN THỨ 42 CHA CỐ AN-TÔN BÙI HỮU NGẠN

HIỆP THÔNG LỄ GIỖ LẦN 42
Cha Cố An-tôn Bùi Hữu Ngạn.18-7-2015
* * * * * * * * *
Phần hai thế kỷ chẳng quên cha
Tưởng nhớ năm xưa giữa xứ Đà
Cha cố Hướng Linh Hùng Dũng Chí
An-tôn Hữu Ngạn Phúc Thăng Hoa
Đoàn con liên kết chung lời hát
Hải ngoại quay quần góp tiếng ca
Xum họp tăng thêm lòng kính mến
Nguyện xin Thiên Chúa phúc an hòa
* * * * * * * * *
Đan Thụy – ĐXT-Saigon


Thứ Năm, 16 tháng 7, 2015

GIÁO HOÀNG - GIÁO CHỦ - GIÁO TÔNG

Sau năm 1975, trên báo chí, thấy xuất hiện một số cách gọi vị đứng đầu Giáo Hội hoàn vũ là Giáo Chủ hay Đức Giáo Chủ, mà không gọi như trước là Đức Giáo Hoàng hay Đức Giáo Tông. Về phía Giáo Hội thì cũng chỉ xưng Đức Thánh Cha. Chúng ta thử tìm hiểu xem cách gọi nào tốt hơn.
1. Các danh xưng của vị thủ lãnh tối cao của Giáo Hội hoàn vũ (Caput Universalis Ecclesiae, Supreme leader of the Church).
Theo thứ tự được ghi trong Niên Giám Giáo Hoàng 2007 như sau[1]:
(1). Giám mục Rôma (Episcopus Romanus, Bishop of Rome).
(2). Vị Đại diện Chúa Kitô (Vicarius Christi, Vicar of Christ).
(3). Đấng kế vị Thánh Phêrô, Thủ lãnh các tông đồ (Successor principis apostolorum, Successor of the Prince of the Apostles).
(4). Thượng Giáo Chủ của toàn thể Giáo Hội (Summus Pontifex Ecclesiae Universalis, Supreme Pontiff of the Universal Church) hay vắn tắt là Thượng Giáo Chủ (Đại Trưởng Tế, Đức Giáo Hoàng ) (Pontifex Maximus, Maximus Pontiff ).
(5). Giáo Trưởng nước Ý (Primas Italiae, Primate of Italy).
(6). Tổng giám mục và tổng giáo chủ (Đại giám mục) Giáo tỉnh Rôma (Archiepiscopus et metropolitanus provinciae ecclesiasticae Romanae, Archbishop and Metropolitan, từ hai chữ meter: “mẹ” và polis: “thành phố” of the Roman Province).
(7). Quốc vương nước Vatican (Princeps sui iuris civitatis Vaticanae, Sovereign of the State of the Vatican City).
(8). Tôi tớ các tôi tớ của Thiên Chúa (Servus Servorum Dei, Servant of the Servants of God).
Ngoài ra, Giáo Luật (x. Can 331) còn ghi những danh xưng như[2]: 
(9). Đức Giáo Hoàng Rôma (Romanus Pontifex, The Roman Pontiff).
(10). Thủ lãnh của Giám Mục đoàn (Caput collegii, Head of the college of Bishops).
(11). Chủ chăn của toàn thể Giáo Hội trên trần gian (Universae Ecclesiae his in terris Pastor, Pastor of the universal Church on earth).
Đức Thánh Cha Bênêđitô XVI đã bỏ danh xưng Thượng phụ Giáo Chủ Tây Phương (Patriarcha Occidentis, Patriarch of the West) ra khỏi Niên Giám Giáo Hoàng từ năm 2006.
2. Hai danh xưng thường được sử dụng là Papa và Maximus Pontifex.
2.1 Papa (Pope, do bởi chữ Hy Lạp pappas nghĩa là “cha”), tiếng thân mật của con cái gọi cha mình hay của người vợ gọi người chồng. Ban đầu papa cũng được dùng để gọi các vị tư tế. Từ thế kỷ III (kh. 250), dùng để gọi các vị giám mục ở Tiểu Á và Alexandria. Bên Tây Phương, danh xưng này được dành cho vị giám mục Rôma từ thời Thánh Giáo Hoàng Lêô Cả (440-461), và từ năm 1073, Papa trở thành danh xưng riêng của các vị giáo hoàng.
Trong tiếng Việt, Papa ngày xưa dịch là “đức thánh baba”, sau này dịch là đức thánh cha. Danh xưng này không có trong các bảng liệt kê chính thức, nhưng lại được sử dụng nhiều nhất, thường xuất hiện dưới dạng viết tắt là “PP” (viết tắt của chữ “Papa”) sau danh hiệu hoặc chữ ký của các vị giáo hoàng trong các văn kiện mang dấu ấn của các ngài. Ví dụ: “Benedictus PP. XVI”.
2.2 Maximus Pontifex (Pontiff Maximus)
Maximus nghĩa đen là vĩ đại; pontifex (Lt. pons = cây cầu + facere = làm, xây dựng), nghĩa đen là người thiết lập chiếc cầu.
Trong thời đế quốc Rôma ngoại giáo, từ này chỉ tước hiệu của tư tế, sau đó là tước hiệu của nhà vua. Kể từ thế kỷ V, tước hiệu này dành cho các vị giám mục, nhưng trong truyền thống Kitô Giáo thường dùng để chỉ Đức Giáo Hoàng.












Hoàng đế Augustus trong trang phục của vị “Pontifex Maximus”
3. Ý nghĩa của các từ giáo, hoàng, tông, chủ
3.1. Giáo, có những chữ Hán này: 教, 校, 挍, 窖, 覺, 較, 酵, 餃. Ở đây là chữ 教, có nghĩa: (dt.) (1) Người làm nghề dạy học: Cô giáo. (2) Hệ thống các giáo lý giảng về quan hệ giữa người và Đấng Tạo Hoá: Tôn giáo. (3) Kitô Giáo: Đoàn kết lương giáo. (đt.) (4) Dạy cách thức: Hỗ giáo hỗ học (dạy lẫn nhau và học lẫn nhau). (5) Bảo:Thỉnh giáo.
Nghĩa Nôm: (dt.) (1) Khí giới thời xưa nhọn cán dài: Giáo mác. (2) Hệ thống các thanh vật liệu bắc lên cao: Thợ nề trên tầng giáo. (đt.) (3) Quấy cho nhuyễn, cho đặc lại: Giáo bột làm bánh. (4) Hát giới thiệu trò diễn sắp trình bày: Câu giáo trò. (5) Nói gần nói xa về việc định làm: Có gì cứ nói, làm gì phải giáo trước.
3.2. Hoàng, có những chữ Hán này: 皇, 黃, 簧, 潢, 磺, 蟥, 癀, 鱑, 凰, 偟, 徨, 篁, 喤, 蝗, 煌, 惶, 隍, 遑, 鰉, 鍠. Trong thuật từ giáo hoàng là chữ 皇.
Chữ 皇 thay đổi nhiều theo thời gian, không đơn thuần như người ta lầm tưởng là bộ 白 (bạch) và chữ 王 (vương). Theo cuốn “Tìm Về Cội Nguồn Chữ Hán” của Lý Lạc Nghị: Hoàng là chữ gốc của 煌 (hoàng, như huy hoàng). Phần dưới chữ vốn là chân đèn; ba nét sổ phía trên là ánh đèn sáng. Đến Tiểu triện thì phần trên viết nhầm thành 自 (tự), đến Lệ thư lại biến thành 白 (bạch).
Còn theo cuốn Quốc Ngữ Hoạt Dụng Từ Điển thì chữ hoàng tuy bộ 白 (bạch), nhưng kết cấu thì thuộc “hội ý”. trên mặt trời toả ánh sáng chói lọi, mặt trời mọc lên khỏi mặt đất thì sáng rực, diễn nghĩa cho chữ 白 (bạch), phần trên của chữ 皇 (Hoàng). Có các nghĩa sau: (dt.) (1) Họ Hoàng. (2) Vua: Hoàng đế. (2) Trời: Hoàng thiên. (3) Đạo Giáo (của Lão Tử) tôn vị thần chính yếu của họ là Hoàng (4) Thời kỳ quân chủ gọi cha của hoàng đế là hoàng: Thái thượng hoàng (Thái thượng có nghĩa là rất tôn kính, vì không can dự quốc sự nên không xưng là đế). (5) Người con tôn kính người cha đã qua đời cũng gọi là hoàng: Hoàng khảo. (đt.) (6) Cứu giúp vua. (7) Mở rộng. (tt.) (8) Lớn, vĩ đại. (9) Trang nghiêm. (10) Rực rỡ. (11) Mỹ thiện. (12) Quang minh.
Hoàng và vương đều có nghĩa là “vua” và “vĩ đại”, nhưng có khác biệt, theo thói quen thì nói hoàng thiên mà không nói vương thiên, dùng quốc vương mà không dùng quốc hoàng.
3.3. Tông, có nhiều chữ Hán: 宗, 椶, 朡, 柡, 淙, 鬃, 騌, 鬉, 騣. Trong trường hợp này là chữ 宗. Chữ này theo phiên thiết là 作 (tác) 東 (đông), lấy phụ âm “T” của chữ “tác” nối với vần “ông” của chữ “đông”, nên phải đọc là tông. Chữ này trước triều Nguyễn vẫn đọc là tông, sau vì kiêng tên huý vua Thiệu Trị mới đọc là tôn, như vậy thuật từ nào có liên quan đến chữ này đều đọc là tôn, như: tôn giáo, nhưng lại nóitông đường. Tông hay tôn có những nghĩa sau đây: (dt.) (1) Họ Tông. (2) Dòng họ:Đồng tông. (3) Tổ tiên: Liệt tông. (4) Người được mọi người noi theo: Nhất đại thi tông (nhà thơ giỏi nhất đương thời). (5) Trưởng tử. (6) Nhóm theo cùng một thuyết: Chính tông; Tông giáo (chủ thuyết dạy lối phải tin tưởng và hành động: religion). (7) Danh hiệu của vua. (đt.) (8) Kính trọng. (9) Căn bản. (10) Miếu thờ tổ tiên. (11) Từ giúp đếm: Sự, món, vu (lượng từ), “điều”: Nhất tông tâm sự. (12) Tôn sùng. (tt.) (13) Cùng họ với nhau. (14) Chủ yếu: Tôn chỉ.
Nghĩa Nôm: Giống nòi qua các thế hệ: Con nhà tông: không giống lông cũng giống cánh; Lấy vợ xem tông, lấy chồng xem giống; Thài lài mọc cạnh bờ sông, tuy rằng xanh tốt vẫn tông thài lài; Yêu ai yêu cả đường đi; ghét ai ghét cả tông chi họ hàng.
3.4. Chủ, có mấy chữ Hán: 主, 拄, 麈, 宔, 踽, 偊, 劚. Ở đây là chữ 主, là chữ gốc của 炷 (chú: bấc đèn). Giáp cốt văn nói là hình một bó đuốc. Thời cổ xưa, ngọn lửa là rất quý, thường do tộc trưởng bảo quản, vì thế cũng dùng để chỉ người thủ lãnh. Sau đó nghĩa mở rộng thành quân chủ, chủ nhân, chủ trì[3]…
主 (chủ) có nghĩa: (dt.) (1) Lửa trong đèn. (2) Người đương sự. (3) Chủ trương. (4) Căn bản. (5) Tín đồ tôn giáo xưng vị thần của họ. (6) Bài vị của kẻ chết. (7) Chủ yếu. (8) Người chủ: Chủ nhân. (9) Người có quyền. (10) Người có quyền sở hữu:Địa chủ. (11) Vua chúa: Quân chủ. (12) Người bị hại: Khổ chủ. (đt.) (13) Chủ trương. (14) Chịu trách nhiệm chính: Chủ nhiệm. (15) Thống trị. (tt.) (16) Quan trọng nhất: Chủ lực. (17) Thuộc về mình: Chủ quan.
4. Nghĩa các thuật từ giáo hoàng, giáo tông, giáo chủ
4.1. Giáo hoàng (教皇): Giáo là tôn giáo; hoàng là vua.
Có người giải thích chữ “hoàng” nghĩa là “lớn”, chúng ta nên hiểu hoàng trong thuật từ này hoàn toàn không có nghĩa là lớn gì cả, vì khi hoàng là tĩnh từ mới có nghĩa là lớn, trong thuật từ giáo hoàng thì hoàng không phải là tĩnh từ.
Theo từ ngữ, chỉ có thể giải nghĩa giáo hoàng là vị vua của đạo mà thôi. Tuy nhiên, khi chúng ta xưng vị lãnh đạo của Giáo Hội là vua thì không thích hợp cho lắm. Chúng ta không phủ nhận có vị vua rất tốt, như vua của Thái Lan rất được dân chúng kính trọng. Nhưng khi chúng ta xưng vị lãnh đạo của tôn giáo của chúng ta là giáo hoàng, thì có vẻ còn mang nặng tư tưởng phong kiến và chính trị.
4.2. Giáo tông (教宗): Nghĩa là người đứng đầu Giáo Hội.
Ngoài ra, tất cả những gì thuộc về giáo tông đều mang chữ tông và có cùng một hệ thống với những từ như: Tông thư, Tông huấn, Tông sắc, Tông Toà..., nhưng không thể nói Hoàng thư, Hoàng huấn, Hoàng sắc, Hoàng Toà... được. Tuy người ta cũng gọi các uỷ ban của Toà Thánh là uỷ ban giáo hoàng, như Uỷ ban Giáo Hoàng về Di sản Văn hóa của Giáo Hội, Uỷ ban Giáo Hoàng về Thánh Kinh..., nhưng những thuật từ này chúng ta có thể thay thế bằng thuật từ giáo tông một cách dễ dàng, như: Uỷ ban Giáo Tông về Thánh Kinh...
4.3. Giáo chủ (教主): Nếu phân tích từng chữ có nhiều nghĩa, nhưng thuật từ giáo chủ có nghĩa là “người sở hữu tôn giáo đó”, tức là: người sáng lập một tôn giáo[4], ví dụ: Thích Ca Mâu Ni là giáo chủ của đạo Phật.
Trong tiếng Việt, thấy có người dịch một số từ liên quan đến từ “giáo chủ” như:
- Maximus Pontifex: đức giáo chủ;
- Patriarch: thượng phụ giáo chủ;
- Metropolitan: trưởng giáo chủ;
- Primate (Giám mục hàng đầu, thứ nhất): giáo chủ;
- Cardinal: thường dịch là hồng y, nhưng có khi cũng dịch là hồng y giáo chủ...!
Như vậy, từ “giáo chủ” được gán hoặc ghép cho các tước hiệu vừa kể có thực chính xác không?
5. Nhận xét
Có một điều rất lạ, trong khi người Hoa Công Giáo trên toàn thế giới đều xưng vị lãnh đạo của chúng ta là giáo tông, thì chính quyền Trung Quốc lại gọi là giáo hoàng. Trong khi nhóm “yêu nước” thì xưng là giáo tông, còn Giáo Hội “thầm lặng” cũng chia thành hai nhóm, các giáo sĩ thì xưng là giáo tông, còn giáo dân lại gọi làgiáo hoàng. Chính quyền Trung Quốc gọi giáo hoàng với ý mỉa mai, xem ngài như di sản của chế độ phong kiến và vua của nước Vatican. Còn giáo dân của Giáo Hội “trầm lặng” thì tôn ngài như vị lãnh đạo đáng kính giống như vị vua thời xưa. Những cảm nghĩ này đều có tính chủ quan.
Giáo Hội tại Việt Nam từ xưa đã dùng thuật từ giáo hoàng, sau dùng giáo tông, nhưng không hiểu vì lý do gì mà không dùng giáo tông nữa mà trở lại dùng giáo hoàng. Sau này, có một số người dùng từ giáo chủ.
Lời kết
Tuy thuật từ giáo hoàng đã được sử dụng phổ biến như thế thì khó mà thay đổi. Nhưng xét về mặt từ ngữ thì không thích hợp cho lắm. Tất cả những danh xưng dành cho vị lãnh đạo của Giáo Hội trong tiếng La Tinh hay Hippri đều không có từ nào ám chỉ ngài là vị hoàng đế cả.
Chúng ta cần suy nghĩ có nên dùng thuật từ Giáo Tông? Vì thuật từ giáo tông ngoài nghĩa người đứng đầu, còn mang tính cách tông truyền nữa, cho nên thuật từ giáo tông thích hợp với vai trò vị lãnh đạo của Giáo Hội hơn cả.
Lm. Stephano Huỳnh Trụ
(Nguồn : tgpsaigon.net)
Nguyện xin THIÊN CHÚA chúc phúc và trả công bội hậu cho hết thảy những ai đang nỗ lực "chắp cánh"