HUẾ CỔ - VẾT TÍCH ĐẠO VÀ ĐỜI

GIỚI THIỆU ĐÔI NÉT VỀ TÁC GIẢ VÀ TÁC PHẨM

Cha J. B. ROUX (Cố Ngôn) rất quen thuộc đối với linh mục thuộc giáo phận Huế, nhất là các thế hệ linh mục trước 1946. Thế nhưng, sự nghiệp nghiên cứu lịch sử của ngài thì ít ai biết đến, thậm chí nhiều người thoạt nghe có thể hoài nghi về khả năng biên soạn lịch sử một cách nghiêm túc của ngài.

Cố Ngôn chào đời thiếu tháng (đẻ non), thuở nhỏ thể chất yếu đuối khiến ngài tập được tính cẩn thận và chính xác, làm việc có tính toán và chừng mực, không thừa không thiếu. Là người phương Tây đến ở xứ nhiệt đới, ngài chỉ mặc áo nhiều hay ít tuỳ theo nhiệt kế. Ngài xem nhiệt độ cao thấp để mặc thêm áo hay cởi bớt áo.

Đức tính chừng mực đó rất cần cho người viết sử, không thêm không bớt sự thật lịch sử theo tư liệu chính xác.

Chúa quan phòng đã cho Cố Ngôn giữ chức Bề Trên Cả Tiểu Chủng Viện và Đại Chủng Viện (dĩ nhiên ở hai thời kỳ khác nhau vì hai chủng viện cách nhau cả trăm cây số). Đó là hai nơi tốt nhất để nghiên cứu lịch sử, vì không nơi nào trong giáo phận kể cả Toà Giám Mục, bảo đảm có thư viện với đầy đủ tư liệu về lịch sử và đời sống giáo hội địa phương bằng chủng viện.

Tên Roux chỉ có một âm tiết và thuộc về miền Nam nước Pháp (Provence). Có hai cách đọc, đều đánh lưỡi chữ « r » (Pháp gọi là rouler le « r », khác với người Paris). Một cách nhấn mạnh con chữ « x », thành ra Roukse; một cách bỏ chữ « x », nghe như từ đồng âm là « roue » (bánh xe). Một lần đức Khâm Sứ Toà Thánh (thời ấy gọi là Khâm Mạng) đến kinh lý chủng viện, Cố Bề Trên ra đón ở cổng:

- Cha tên gì? Đức Khâm sứ hỏi.

- R, O, U, X, Cố đáp, nhấn rõ từng con chữ.

Rõ ràng và chính xác, đó chẳng phải là một đức tính cần thiết bậc nhất của người viết sử sao?

Những mẩu giai thoại trên là lời giới thiệu có uy tín nhất về giá trị lịch sử của công trình « VESTIGES RELIGIEUX ET PROFANES DU VIEUX HUÉ », một công trình tuy nhỏ bé nhưng thật sự cần thiết cho những ai hành hương đến Huế và nhất là cho những người con của vùng đất thánh thiêng này, vùng đất đã in vết tích các Thánh Tử Đạo của cả ba miền đất nước mà tác giả cũng như người dịch đã cố công ghi lại, chụp lại.

Huế ngày 08.01.2003

Lm. Augustinô Hồ Văn Quý

Giáo Phận Huế.

LỜI MỞ

« Vestiges Religieux et Profanes du Vieux Hué » của Cố Ngôn (J. B. Roux) được chuyển dịch như một đóng góp nhỏ nhân dịp Kỷ Niệm 15 Năm Đức Thánh Cha Gioan-Phaolô II tôn phong 117 Hiển Thánh Tử Đạo Việt Nam (1988-2003) với tựa đề « Vết Tích Chứng Nhân Đức Tin Của Huế Cổ ». Nay, nhân Kỷ Niệm 20 Năm Tôn Phong Các Thánh Tử Đạo Việt Nam (1988-2008), một lần nữa, tập sách được tái bản với đề tựa mới, « Huế Cổ  - Vết Tích Đạo và Đời ».

Tập sách này đề cập đến các chứng nhân và một số di tích đạo đời của Huế Cổ. Tác giả chỉ tập trung vào những gì đã xảy ra trên Kinh Thành Huế xưa, đặc biệt những nơi từng chứng kiến bao kỷ niệm đạo đức và anh hùng của các ngài trong thời bách hại dưới triều vua Cảnh Thịnh và các vua nhà Nguyễn.

Vì tôn trọng nguyên tác nên danh xưng « Chân phước » mà tác giả dùng vẫn được giữ lại, dù các ngài đã được tôn phong Hiển Thánh ngày 19. 6.1988.

Xin lưu ý, các chú thích được đánh số Ả Rập là của tác giả, các chú thích đánh dấu hoa thị (*) là của người dịch (ND.).

Con xin chân thành cám ơn Đức Tổng Giám Mục Giáo Phận, Đức Giám Mục Phụ Tá, Quý Cha và Quý Vị đã góp ý, cung cấp dữ liệu…để con có thể hoàn thành bản dịch này.

Nguyện các Thánh Tử Đạo Việt Nam, cách riêng các Đấng Anh Hùng của Giáo Phận Huế, luôn cầu bầu cho con cháu và tất cả những gì các ngài đã xây đắp bằng giá máu mình vì Danh Chúa Giêsu Kitô.

Huế, ngày 24.11.2007

Lễ Kính Các Thánh Tử Đạo Việt Nam.

Lm. Minh Anh, người dịch.

MỤC LỤC

GIỚI THIỆU VỀ TÁC GIẢ VÀ TÁC PHẨM – LỜI MỞ… 7

NHẬP ĐỀ: TỔNG QUAN VÀ BỐ CỤC …………..11

I. CÁC PHÁP ĐÌNH CỦA HUẾ CỔ……………….. 18

1- Phủ Đường Thừa Thiên ……………………………… 18

2- Bộ Hình …………………………………………………… 26

3- Toà Tam Pháp ………………………………………….. 32

4- Cửa Ngọ Môn…………………………………………… 35

5- Các Công Trường, Chợ và Đường Phố……….. 39

6- Phu Văn Lâu ……………………………………………. 42

II. CÁC NHÀ TÙ CỦA HUẾ CỔ…………………… 44

1- Doanh Trại Các Võ lâm……………………………. 45

2- Cung Quán hay Công Quán ……………………… 47

3- Nhà Giam Phủ Thừa Thiên ……………………… 57

4- Trấn Phủ, Nhà Giam Các Bị Can …………….. 60

5- Khám Đường, Nhà Giam Các Người Có Án ….. 82

III. NƠI HÀNH QUYẾT CÁC VỊ TUYÊN TÍN .. 105

1- Cống Chém……………………………………………… 105

2- Chợ An Hoà …………………………………………….. 106

3- Bãi Dâu …………………………………………………….111

4- Giáo Họ Thợ Đúc …………………………………….. 113

KẾT LUẬN…………………………………………………. 118

Ảnh minh hoạ………………………………………………. 121

Bản Đồ Kinh Thành Huế Cổ của J. Sambet

Bản Đồ Kinh Thành Huế Cổ của J.B. Roux

————–

Cha J.B.ROUX

                                  (  ghi lại từ trang xuanbich.wordpress.com )

Huế, không những chỉ có những lâu đài, thành quách, những danh thắng, các lăng tẩm của các Vua Chúa thời Nguyễn  mà còn là nơi ghi nhiều những chứng tích anh hùng , những chứng tích về sự tuyên tín của  rất nhiều linh mục , tu sĩ  , giáo dân  VN .

Nhân ngày 24/11/2012, mời quý cựu Trưởng , quý Trưởng, các bạn HTDC  tham khảo những địa điểm  và suy gẫm những sự tích anh hùng này một cách chi tiết hơn trong trang VĂN HÓA của blog..
                                                                         cuuhuynhtruong

BÀI VI : NGHI THỨC - ĐOÀN PHỤC - CẤP HIỆU

                        BÀI VI  :

                        NGHI THỨC -  ĐOÀN PHỤC  -  CẤP HIỆU

         Các Nghi thức, Đoàn phục và Cấp hiệu được thống  nhất  như sau :

I-             NGHI THỨC :

a.     Chương trình :

1-    Giái thích ý nghĩa

2-    Phụng vụ lời Chúa

3-    Phần chính yếu của nghi thức

4-    Cầu nguyện tạ ơn

b.    Các loại nghi thức :

1.    Gia nhập Liên đoàn

2.    Gia nhập Phong trào

3.    Thăng tiến bản thân
4.    Thăng  Cơ

5.    Chuẩn nhận Đội trưởng

6.    Bổ nhiệm Trưởng

II-           ĐOÀN PHỤC :

Căn cứ trên Nội quy Phong trào Hùng Tâm Dũng Chí Quốc Tế và Việt Nam về Chương, Khoản, Điều, quy định vấn đề Đoàn phục , Tổng Liên Đoàn, Phong trào Hùng Tâm Dũng Chí Việt Nam trong hoàn cảnh hiện tại quy định như sau :

A)   Y PHỤC :

1.    Đoàn Sinh : Mỗi Đoàn sinh trong khi sinh hoạt phải mang đồng phục với đầy đủ Huy hiệu, Bảng hiệu và Thánh hiệu của Phong trào và của Liên đoàn . Đồng phục Hùng Tâm và Dũng Chí giống nhau gồm có :

-       Một khăn quàng (màu theo cấp Cơ )

-       Áo quần : đồng phục học sinh

-       Mũ

-       Giầy thể thao

2.    Hữu Trách : Mỗi Hữu Trách trong khi sinh hoạt phải mang đồng phục với Huy hiệu, Bảng hiệu và Thánh hiệu (ngoài ra còn có những Trại hiệu ….) của Phong trào , Liên đoàn cũng như của Tổng Liên đoàn . Đồng phục Hữu Trách các cấp gồm có :

-       Một khăn quàng

-       Áo quần : đồng phục học sinh

-       Mũ

-       Giày thể thao .

B)   KHĂN QUÀNG :

Khăn quàng Hữu Trách và Đoàn sinh  theo 4 màu song song không viền với những ý nghĩa :

1.    Màu khăn :

-       Ấu Hùng - Ấu Dũng : màu xanh chuối non

-       Kim Tâm – Hoan Dũng : màu vàng

-       Nhiệt Tâm – Quang Dũng : màu cam

-       Chiến Tâm – Chinh Dũng : màu đỏ

-       Chuẩn Trưởng : màu đỏ

-       Hữu Trách các cấp : màu hạt dẻ

2.    Ý nghĩa :

-      Ấu Hùng - Ấu Dũng : Tươi Trẻ – Vươn Lên

-      Kim Tâm – Hoan Dũng :  Yêu Mến – Vui Mừng

-      Nhiệt Tâm – Quang Dũng : Hăng Say – Trong Sạch

-      Chiến Tâm – Chinh Dũng : Chiến Đấu – Chinh Phục

-      Hữu Trách các cấp : Nhẫn nhục - Phục vụ

C)   CẤP HIỆU :

Cấp hiệu đánh dấu bằng những Thánh giá Mauritio bằng kim loại hoặc bằng vải khác nhau :

-       Ấu Hùng - Ấu Dũng : màu đồng trơn

-       Kim Tâm – Hoan Dũng : màu dương

-       Nhiệt Tâm – Quang Dũng : màu lục

-       Chiến Tâm – Chinh Dũng : màu đỏ

-       Hữu Trách các cấp : màu trắng 

BÀI V : THÀNH PHẦN , ĐIỀU KIỆN GIA NHẬP

                        BÀI V :

                       THÀNH PHẦN

                       ĐIỀU KIỆN GIA NHẬP

I-             ĐOÀN SINH

                Tất cả trẻ em Công Giáo và thiện cảm với Công Giáo từ 6 tuổi đến 16 tuổi hoặc hơn nữa đều có thể gia nhập Phong trào  .

·         Ấu Hùng (Phượng)  -  Ấu Dũng (Ong)  :  từ 6 đến 8 tuổi

·         Kim Tâm  –  Hoan Dũng  :  từ 9 đến 11 tuổi

·         Nhiệt Tâm  - Quang Dũng  : từ 11 đến 13 tuổi

·         Chiến Tâm  - Chinh Dũng :  từ 13 đến 16 tuổi

               Tổng liên đoàn quy định  một cách khái quát hạng tuổi trên để các liên đoàn có mẫu số chung . Các Liên đoàn áp dụng hoặc thay đổi tùy theo môi trường, hoàn cảnh địa phương .

II-           BAN HỮU TRÁCH

Hữu Trách Phong trào gồm 4 thành phần : Tuyên úy, Trợ úy, Huynh trưởng, và Bảo trợ viên đang hoạt động cho Phong trào .

1)    TUYÊN ÚY  : là linh mục do Giáo quyền bổ nhiệm để lãnh đạo tinh thần cho Phong trào .

2)    TRỢ ÚY : là những tu sĩ nam nữ do các linh mục Tuyên úy mời cộng tác với các Ngài .

3)    HUYNH TRƯỞNG : là những giáo dân nam nữ ít nhất phải đủ 18 tuổi và đang hoạt động trong Phong trào Hùng Tâm Dũng Chí .

4)    BẢO TRỢ VIÊN : gồm những vị có thiện chí giúp Phong trào về tinh thần và vật chất . (Tân Thủ Bản , trang 91) .

HỆ THỐNG TỔ CHỨC  VÀ CÁC BAN HỮU TRÁCH

-       Các Cộng đồng Hùng Tâm trong một Giáo xứ hay khu vực biệt lập họp thành ĐOÀN HÙNG TÂM .

-       Các Cộng đồng Dũng Chí trong một Giáo xứ hay khu vực biệt lập họp thành ĐOÀN DŨNG CHÍ  .

-       Đoàn Hùng Tâm và Đoàn Dũng Chí họp thành LIÊN ĐOÀN .

-       Các Liên Đoàn trong một Giáo Hạt họp thành một HẠT ĐOÀN

-       Các Hạt Đoàn họp thành một TỔNG LIÊN ĐOÀN  GIÁO PHẬN .

-       Các Tổng Liên Đoàn Giáo phận họp thành TỔNG LIÊN ĐOÀN, PHONG TRÀO HÙNG TÂM DŨNG CHÍ TOÀN QUỐC  .

-       Việc điều hành Phong trào toàn quốc do một Ban Hữu Trách Tổng Liên Đoàn đảm trách .

-       Các Ban Hữu Trách Liên Đoàn điều hành Liên Đoàn và trực thuộc Tổng Liên Đoàn .

                  

                            HỆ THỐNG TỔ CHỨC LIÊN ĐOÀN  

A-   LIÊN ĐOÀN :

·         Liên đoàn trực thuộc Tổng Liên Đoàn trong Phong trào .

·         Liên đoàn có Nội quy và Điều lệ riêng, áp dụng theo môi trường và hoàn cảnh địa phương nhưng căn bản phù hợp với Quy chế của Tổng Liên Đoàn và Nội quy Phong trào .

·         Liên đoàn có Kỳ hiệu, Huy hiệu (theo mẫu của Phong trào ), Thánh hiệu và Danh Thánh .

·         Liên Đoàn có  đầy đủ hệ thống điều hành từ Ban Lãnh Đạo đến các cấp đoàn sinh .

·         Liên đoàn gồm hai Đoàn .

B-   ĐOÀN :

-       Đoàn thuộc hệ thống Liên đoàn .

-       Đoàn có Kỳ hiệu (theo mẫu của Phong trào ) và có Danh Thánh .

-       Đoàn được điều hành bởi một Đoàn trưởng , một hay nhiều Đoàn phó .

a)    ĐOÀN HÙNG TÂM : Dành cho bên nam, gồm 4 Cơ :

1.    Cơ Ấu Hùng ( Phượng )

2.    Cơ Kim Tâm

3.    Cơ Nhiệt Tâm

4.    Cơ Chiến Tâm

b)    ĐOÀN DŨNG CHÍ  : Dành cho bên nữ , gồm có 4 Cơ :

1.    Cơ Ấu Dũng (Ong)

2.    Cơ Hoan Dũng

3.    Cơ Quang Dũng

4.    Cơ Chinh Dũng .

C-   CƠ :

-       Cơ trực thuộc Đoàn.

-       Cơ có Kỳ hiệu (theo mẫu của Phong trào ) và có Danh Thánh .

-       Cơ được điều hành bởi một Cơ trưởng , một hay nhiều Cơ phó .

-       Cơ gồm nhiều đội .

D-   ĐỘI :

-       Đội trực thuộc Cơ

-       Đội có Kỳ hiệu (theo mẫu của Phong trào ), và có Danh Thánh .

-       Đội được điều hành bởi một Đội trưởng , một hay nhiều Đội phó .

-       Đội gồm khoảng 8 đến 10 đội sinh .

E-   LIÊN CƠ, LIÊN ĐỘI :

Ngoài hệ thống căn bản trên, Cơ, Đội tùy nhu cầu của Liên Đoàn, còn được phân chia và gọi theo hệ thống Liên Cơ, Liên Đội .

 Được phân chia và được gọi dưới hình thức :

Liên Cơ gồm nhiều Cơ đồng màu khăn , hạng tuổi và phái tính hoặc khác phái tính hợp thành , được điều hành bởi một Liên Cơ trưởng , một hay nhiều Liên Cơ phó .

BÀI IV : KHOA SƯ PHẠM

BÀI IV : KHOA SƯ PHẠM

1-    Hùng Tâm Dũng Chí là một Phong trào giáo dục quần chúng thiếu nhi . Khoa sư phạm của nền giáo dục này dựa trên tiêu chuẩn :

GIÚP CHO CHÍNH ĐỨA TRẺ HÀNH ĐỘNG

2-    Khoa này được gọi là Khoa sư phạm hoạt động , một phương pháp giúp khám phá gồm những giai đoạn :

·         Gợi lên sự ham thích

·         Tìm tòi để hiểu biết

·         Diễn tả việc tìm tòi  .

Người hướng dẫn cần biết :

·         tạo bầu không khí thích hợp chung quanh

·         Thức tỉnh, kích thích, hướng dẫn

·         Nâng đỡ …..

3-    Như vậy Khoa Sư Phạm Hoạt Động diễn tả bằng :

-       những trò chơi phát triển con người và tìm được thế quân bình .

-       những công việc do trẻ tự động tổ chức , người hướng dẫn chỉ gợi ý, khuyến khích . (Tân Thủ Bản , trang 55) .

PHƯƠNG PHÁP

Để giúp các em thiếu nhi sống đúng đường lối của Phong Trào, một số phương thế căn bản được đặt ra  :

I-             CHIẾN DỊCH THƯỜNG NIÊN :

Chiến Dịch Thường Niên là yếu tố định hướng, chủ động hóa, tinh thần hóa hành vi tự phát của trẻ em trong môi trường sống, nhằm giúp mỗi em và toàn thể quần chúng thiếu nhi tăng trưởng bản than, lành mạnh hóa cảnh vực để Chúa Ki tô được nhìn nhận, yêu mến và hiểu biết hơn . (Tân Thủ Bản , trang 73) .

II-            CỘNG ĐỒNG :

 Cộng đồng hay những nhóm trẻ em quây quần chung quanh một người hữu trách, là một trong những yếu tố căn bản của sinh hoạt Phong trào, nhờ đó chúng nhận thấy Đức Ki tô hiện diện trong đời chúng và những kẻ khác, nhờ đó chúng thay đổi thái độ , lối sống của chúng , và chiếu giải them đời sống bác ái ở chính nơi chúng sống . (Tân Thủ Bản , trang 81) .

III-           THĂNG TIẾN BẢN THÂN :

Phong Trào cụ thể việc lưu tâm tối đa đến từng cá nhân đứa trẻ, hầu hết đáp ứng những nhu cầu và khả năng của nó, giúp trẻ em tìm được chỗ đứng của mình bằng thăng tiến bản thân  .(Tân Thủ Bản , trang 84) .